طراحی الگوی مدیریت تاب آوری فرهنگی در شرایط بحران- تدوین پروتکل های مواجهه با شوک فرهنگی

تاب آوری فرهنگی به عنوان یکی از مفاهیم نوظهور در مطالعات فرهنگی و مدیریت بحران، نقش مهمی در حفظ تداوم هویتی، انسجام اجتماعی و بازتولید معنا در شرایط بحرانی ایفا می کند. با وجود گسترش ادبیات مرتبط با تاب آوری فرهنگی، همچنان خلا چارچوب های مدیریتی منسجم برای مواجهه با شوک های فرهنگی و تبدیل ظرفیت های فرهنگی به راهبردهای اجرایی محسوس است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد تاب آوری فرهنگی و ارائه الگویی برای مدیریت شوک های فرهنگی در شرایط بحران انجام شده است. این پژوهش از نوع نظری تحلیلی بوده و با بهره گیری از روش مرور نظام مند منابع علمی و تحلیل تطبیقی ادبیات مرتبط با تاب آوری فرهنگی، بازتولید فرهنگی، شوک فرهنگی و مدیریت بحران صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که تاب آوری فرهنگی دارای پنج بعد اصلی شامل مقاومت، بازیابی، یادگیری، سازگاری و رشد است که در تعامل با یکدیگر ظرفیت نظام های فرهنگی را برای مواجهه با بحران ها تقویت می کنند. همچنین نتایج پژوهش بیانگر آن است که بازتولید فرهنگی، به ویژه از طریق آموزش، سیاست گذاری فرهنگی و شبکه های اجتماعی، نقش زیربنایی در تقویت تاب آوری فرهنگی دارد. بر اساس یافته های پژوهش، الگوی مدیریت تاب آوری فرهنگی در سه سطح «سرمایه سازی پیش بحرانی»، «مدیریت شوک فرهنگی» و «بازسازی و جهش پسابحرانی» طراحی شد. در سطح مدیریت شوک فرهنگی نیز پروتکلی سه مرحله ای شامل خودکاوی، درک چارچوب مرجع دیگری و مذاکره برای دستیابی به فضای مشترک پیشنهاد گردید. نتایج نشان می دهد که مدیریت اثربخش بحران های فرهنگی مستلزم گذار از رویکردهای واکنشی به رویکردهای پیش دستانه، مشارکتی و مبتنی بر سرمایه های فرهنگی است. الگوی ارائه شده می تواند مبنایی نظری و کاربردی برای سیاست گذاران، مدیران فرهنگی و نهادهای متولی فرهنگ در طراحی راهبردهای مواجهه با بحران های فرهنگی و تقویت ظرفیت تاب آوری جوامع باشد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری فرهنگی ، شوک فرهنگی ، بازتولید فرهنگی ، مدیریت بحران فرهنگی ، سرمایه فرهنگی ، سیاست گذاری فرهنگی