تاثیرات زیست محیطی جنگ بر دریا و مسئولیت حقوقی

جنگ، همواره یکی از عوامل مخرب علیه محیط زیست بوده، اما ابعاد ویرانگر آن در محیط های دریایی، به ویژه در پهنه ی گسترده و بیکران دریای آزاد، چالش های حقوقی ویژه ای را پیش روی جامعه بین المللی قرار می دهد. با توجه به اهمیت فزاینده حفاظت از منابع و اکوسیستم های دریایی در عصر حاضر، درک و تدوین چارچوب های حقوقی قاطع برای مقابله با خسارات زیست محیطی ناشی از مخاصمات مسلحانه در دریای آزاد ضروری است. این مقاله در حالی به بررسی ابعاد حقوقی آلودگی های زیست محیطی ناشی از جنگ در این پهنه آبی پرداخته که فناوری های نوین، استفاده از تسلیحات پیشرفته با تخریب پذیری بالا را در جنگ های مدرن ممکن ساخته است، این اقدامات که گاه ابعاد جهانی یافته و در پهنه های آبی مشترک رخ می دهند، پیامدهای زیست محیطی جبران ناپذیری به بار می آورند. آلودگی های ناشی از جنگ در دریا شامل طیف وسیعی از مواد خطرناک از جمله مواد منفجره، سوخت های سمی و تسلیحات شیمیایی است که از نظر ماهیت و منشا با آلودگی های معمول دریایی تفاوت اساسی دارند و می توانند اکوسیستم های دریایی را برای دهه ها یا حتی قرن ها تخریب کرده و امنیت غذایی جهانی و سلامت انسان را به طور جدی تهدید کنند. در این پژوهش که با روش توصیف- تحلیلی صورت پذیرفته است؛ به موضوعاتی از قبیل اهمیت حقوق دریایی و حقوق بشردوستانه، تبیین چارچوب مفهومی، انواع آلودگی های زیست محیطی ناشی از جنگ در دریای آزاد، مبانی حقوقی بین المللی حاکم، و سازوکارهای حقوقی مسئولیت دولت ها و عاملان جنگی پرداخته شده؛ همچنین، نقش نهادهای بین المللی در این راستا مورد بحث قرار گرفته و در نهایت، با ارائه پیشنهادهای اصلاحی، بر لزوم تقویت سازوکارهای پیشگیرانه و ترمیمی تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

آلودگی زیست محیطی ، حقوق بشردوستانه ، مسئولیت بین المللی ، مخاصمات مسلحانه ، جبران خسارت