برساخت هویت اجتماعی و فرهنگی نوجوانان در فضای کلاس درس، واکاوی نقش پنهان معلم در شکل گیری سرمایه ی اجتماعی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش پنهان معلم در شکل گیری سرمایه اجتماعی دانش آموزان در مدارس متوسطه ناحیه یک اراک انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (کمی-کیفی) با رویکرد اکتشافی متوالی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه ناحیه یک اراک(۳۴۲۰=‎ Nنفر)‎ ‎و معلمان آن ها(۱۸۵=‎ Nنفر)‎ ‎در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ می باشد. نمونه گیری در بخش کمی با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای-تصادفی ساده و در بخش کیفی با روش هدفمند-گوله برفی انجام شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ی محقق ساخته ی سرمایه ی اجتماعی کلاس درس و مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود. یافته ها نشان داد که معلمان از طریق راهبردهای پنهان نظیر چینش صندلی ها، گروه بندی آموزشی، مدیریت کلاس، ارتباطات غیرکلامی و بازخوردهای ضمنی، به طور معناداری بر سرمایه ی اجتماعی دانش آموزان تاثیر می گذارند. نقش پنهان معلم به عنوان متغیر مستقل، ۴۲ درصد از واریانس سرمایه ی اجتماعی دانش آموزان (متغیر وابسته) را تبیین می کند. اعتماد معلم-دانش آموز به عنوان متغیر میانجی این رابطه را تسهیل می نماید. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه به ابعاد پنهان تعاملات کلاسی در سیاست گذاری های آموزشی تاکید دارد‎.‎

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، نقش پنهان معلم ، هویت نوجوانان ، تعاملات کلاسی ، مدارس متوسطه