رابطه بین وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش های گسترده در حوزه جامعه شناسی آموزش و پرورش نشان داده اند که وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده (SES) یکی از قوی ترین پیش بینی کننده های عملکرد تحصیلی دانش آموزان است. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف این رابطه، سازوکارهای تاثیرگذاری، و عوامل واسطه ای و تعدیل گر می پردازد. یافته های مطالعات بین المللی حاکی از آن است که اثر SES بر عملکرد تحصیلی اگرچه از نظر آماری معنادار است، اما اندازه آن معمولا در سطح متوسط قرار دارد و تحت تاثیر متغیرهای فردی، خانوادگی و زمینه ای قرار می گیرد. متاآنالیز داده های PISA طی سال های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ با نمونه ای بالغ بر ۱٫۶۹ میلیون دانش آموز، همبستگی متوسطی به اندازه r=۰.۰۹ را بین SES و عملکرد تحصیلی نشان داده است (Song & Tan, ۲۰۲۵) . با این حال، پژوهش های مبتنی بر رویکرد شخص محور نشان می دهند که رابطه SES و عملکرد تحصیلی همواره خطی نیست و حدود ۴۵٪ از دانش آموزان الگویی متفاوت از آنچه بر اساس وضعیت اقتصادی-اجتماعی شان پیش بینی می شود، از خود نشان می دهند . این مقاله با مرور نظام مند ادبیات موجود، به تبیین این یافته ها و پیامدهای آنها برای سیاست گذاری آموزشی می پردازد.