رابطه دوسویه عزت نفس و عملکرد تحصیلی: یک فراتحلیل از مطالعات داخلی و خارجی (۲۰۱۵-۲۰۲۴)

هدف: هدف پژوهش حاضر، ترکیب کمی و تحلیل نظام مند یافته های مطالعات انجام شده درباره رابطه دوسویه عزت نفس (به ویژه عزت نفس تحصیلی) و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ است. روش: این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل و با جستجوی نظام مند در پایگاه های علمی داخلی (SID، مگیران، نورمگز، ایران داک) و خارجی (Scopus، Web of Science، PubMed، ERIC، Google Scholar) انجام شد. از میان ۱۳۲ مطالعه اولیه، ۱۰ مطالعه (شامل ۵ مطالعه داخلی و ۵ مطالعه خارجی) که دارای معیارهای ورود (شامل طرح طولی یا مقطعی با گزارش آماره های کافی برای محاسبه اندازه اثر، و تمرکز بر رابطه عزت نفس و عملکرد تحصیلی) بودند، برای فراتحلیل نهایی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار CMA و با بهره گیری از مدل اثرات تصادفی تحلیل شدند. یافته ها: اندازه اثر کلی ترکیبی برای رابطه عزت نفس و عملکرد تحصیلی، ۰/۴۲ (با فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰/۳۵ تا ۰/۴۹) به دست آمد که بر اساس معیار کوهن، اندازه ای متوسط و معنادار محسوب می شود. تحلیل های تعدیل کننده نشان داد که متغیرهایی مانند مقطع تحصیلی (اندازه اثر در مقطع متوسطه بیشتر از ابتدایی است)، نوع عزت نفس (عزت نفس تحصیلی > عزت نفس کلی)، و جنسیت (رابطه در دختران قوی تر از پسران) در اندازه ها اثر تعدیل کننده معناداری دارند. نتیجه گیری: یافته های این فراتحلیل، شواهد معتبری دال بر وجود رابطه مثبت، معنادار و دوسویه بین عزت نفس و عملکرد تحصیلی فراهم می آورد. این رابطه از طریق سازوکارهای انگیزشی، شناختی و رفتاری شکل می گیرد و توجه به آن برای طراحی مداخلات آموزشی-روان شناختی موثر ضروری است.