تحلیل تاثیر کیفیت رابطه ی معلم-دانش آموز، احساس تعلق به مدرسه و حمایت اجتماعی در پیشگیری از افت تحصیلی

افت تحصیلی به عنوان یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی، همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی بوده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر سه متغیر کلیدی کیفیت رابطه ی معلم-دانش آموز، احساس تعلق به مدرسه و حمایت اجتماعی در پیشگیری از افت تحصیلی انجام شده است. این مقاله با رویکرد تحلیلی-ترکیبی و با استفاده از یافته های فراتحلیل های معتبر، به بررسی مکانیسم های تاثیرگذاری این عوامل بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان می پردازد. یافته های فراتحلیل های نظام مند نشان می دهد که رابطه ی مثبت معلم-دانش آموز با هشت حوزه از پیامدهای دانش آموزی از جمله پیشرفت تحصیلی، انگیزش و احساس تعلق به مدرسه ارتباطی در حد متوسط تا قوی دارد (r = ۰.۲۵۹ تا ۰.۳۴۵). همچنین، حمایت اجتماعی به ویژه برای دانش آموزان با پیشینه ی اقتصادی-اجتماعی پایین تر، نقش تعدیل کننده ی معناداری در رابطه بین فقر و عملکرد تحصیلی ایفا می کند. احساس تعلق به مدرسه نیز با کاهش رفتارهای مسئله آفرین و افزایش مشارکت تحصیلی همراه است. نتایج این پژوهش، ضرورت توجه به مداخلات چندسطحی با محوریت بهبود روابط انسانی در مدرسه را برای پیشگیری از افت تحصیلی آشکار می سازد.