تحلیل تاثیر راهبردهای شناخت گرا بر یادگیری و یادداری مفاهیم زیست شناسی

آموزش علوم تجربی و به طور خاص علم زیست شناسی همواره یکی از مهم ترین و چالش برانگیزترین ارکان نظام های آموزشی در سراسر جهان بوده است زیرا این علم ارتباطی مستقیم و ناگسستنی با شناخت حیات، محیط زیست، سلامت انسان و پیشرفت های بنیادین در حوزه های پزشکی و فناوری دارد. در دهه های اخیر با تغییر پارادایم های آموزشی از رویکردهای رفتارگرایی و انتقال مستقیم اطلاعات به رویکردهای شناخت گرا و پردازش اطلاعات، نقش راهبردهای تدریس مبتنی بر شناخت به عنوان ابزاری قدرتمند برای ارتقای سطح یادگیری و بهبود یادداری دانش آموزان به شدت مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش این راهبردهای نوین شناختی در بهبود فرآیند یاددهی و یادگیری مفاهیم پیچیده زیست شناسی انجام شده است. روش شناسی این مقاله مبتنی بر رویکرد توصیفی و تحلیلی بوده و با مرور نظام مند منابع کتابخانه ای تلاش می کند تا ابعاد گوناگون تاثیرگذاری رویکردهای شناخت گرا را واکاوی نماید. یافته های این بررسی به روشنی نشان می دهد که استفاده از روش هایی نظیر نقشه های مفهومی، راهبردهای تغییر مفهومی، سازمان دهنده های پیشرفته و یادگیری مبتنی بر حل مسئله نه تنها باعث تعمیق درک شناختی و مفهومی دانش آموزان از فرآیندهای پیچیده سلولی و مولکولی می شود بلکه مهارت های تفکر انتقادی و پردازش عمیق اطلاعات را نیز ارتقا می بخشد. علاوه بر این تغییر اتمسفر یادگیری از یک رویکرد طوطی وار به یک رویکرد معنادار موجب انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت شده و یادداری مفاهیم را به شکل شگفت انگیزی تضمین می کند. در نهایت پیوند دادن اطلاعات جدید با طرحواره های ذهنی پیشین منجر به شکل گیری شبکه های مفهومی مستحکمی می گردد که دانش آموزان را برای استفاده کاربردی از علم زیست شناسی در زندگی روزمره توانمند می سازد. نتایج این مطالعه تاکید می کند که معلمان باید با تلفیق راهبردهای شناختی و فناوری های نوین بستر مناسبی را برای پیاده سازی همه جانبه این روش ها در کلاس های زیست شناسی فراهم آورند تا یادگیری به معنای واقعی کلمه معنادار و پایدار گردد.