نقش محیط پرورشی خانه و تنش های درون خانگی در الگوهای حضور و عملکرد تحصیلی فراگیران ابتدایی

محیط خانه به عنوان نخستین بستر جامعه پذیری و رشد روانی، عاطفی و شناختی کودک، نقشی تعیین کننده در شکل گیری نگرش او نسبت به مدرسه، میزان مشارکت در فعالیت های آموزشی و کیفیت عملکرد تحصیلی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری، به بررسی ارتباط میان ویژگی های ساختاری و کارکردی محیط پرورشی خانه، تنش های درون خانگی، الگوهای غیبت از مدرسه و عملکرد تحصیلی فراگیران دوره ابتدایی می پردازد. مرور مطالعات نشان می دهد که پیامدهای آموزشی کودکان بیش از آنکه صرفا به ساختار ظاهری خانوار وابسته باشند، تحت تاثیر عواملی نظیر کیفیت روابط والد–کودک، ثبات هیجانی فضای خانه، میزان نظارت و حمایت تحصیلی والدین، وضعیت اقتصادی خانوار و شیوه مدیریت تنش های میان اعضای خانه قرار دارند. تنش های پایدار در محیط خانه، ناسازگاری های شدید میان والدین، کاهش انسجام عاطفی و فقدان حمایت روانی می تواند با افزایش فشار روان شناختی، کاهش احساس امنیت، افت تمرکز و تضعیف انگیزش تحصیلی کودک همراه شود و در برخی موارد احتمال غیبت مکرر یا اجتناب از حضور در مدرسه را افزایش دهد. همچنین، محدودیت در نظارت والدین، فشارهای اقتصادی و بی ثباتی در برنامه های روزمره زندگی می تواند بر نظم حضور در مدرسه و استمرار مشارکت آموزشی فراگیران اثرگذار باشد. یافته های پژوهشی بر اهمیت نقش میانجی حمایت اجتماعی، احساس تعلق به مدرسه، خودکارآمدی تحصیلی و کیفیت تعامل خانه و مدرسه تاکید دارند. بر این اساس، کاهش غیبت و بهبود عملکرد تحصیلی فراگیران ابتدایی مستلزم اتخاذ رویکردی چندسطحی است که علاوه بر مداخلات آموزشی، آموزش والدین، خدمات مشاوره ای، تقویت تعامل خانه و مدرسه و شناسایی زودهنگام کودکان در معرض آسیب را نیز دربر گیرد. چنین رویکردی می تواند زمینه افزایش حضور منظم، مشارکت تحصیلی و سازگاری بهتر فراگیران با محیط مدرسه را فراهم سازد.