رابطه بین کیفیت ارتباط معلم-دانش آموز و پیشرفت تحصیلی: مروری نظام مند بر شواهد و سازوکارهای تاثیر

ارتباط معلم-دان آموز (Teacher-Student Relationship) به عنوان یکی از بنیادی ترین مولفه های محیط یادگیری، نقشی محوری در شکل گیری تجارب تحصیلی و پیامدهای آموزشی دانش آموزان ایفا می کند. مقاله حاضر با هدف مرور نظام مند و یکپارچه سازی یافته های پژوهشی درباره رابطه بین کیفیت ارتباط معلم-دانش آموز و پیشرفت تحصیلی تدوین شده است. بر اساس مرور فراتحلیل ها و مطالعات نظام مند انجام شده در دو دهه اخیر، یافته ها حاکی از آن است که کیفیت ارتباط معلم-دانش آموز با پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری دارد، هرچند اندازه این اثر بسته به بستر فرهنگی، سطح تحصیلی، نوع درس و روش های سنجش متفاوت است. سازوکارهای اصلی این تاثیر از مسیرهای انگیزشی (درگیری تحصیلی)، هیجانی (عواطف مثبت و منفی تحصیلی) و شناختی (خودکارآمدی و سرمایه روان شناختی) تبیین می شود. همچنین، شواهد نشان می دهد که ارتباط باکیفیت معلم-دانش آموز می تواند به عنوان عامل محافظتی در برابر پیامدهای منفی محرومیت اجتماعی-اقتصادی و آسیب پذیری های فردی عمل کند. مقاله با ارائه مدلی یکپارچه از سازوکارهای تاثیرگذار و بررسی مفاهیم نظری و کاربردهای تربیتی، چشم اندازی جامع برای پژوهش های آتی و مداخلات آموزشی ارائه می دهد.