یادگیری مسئله محور و تقویت مهارت حل مسئله در دانش آموزان: یک فراتحلیل از مطالعات داخلی و خارجی (۲۰۱۹-۲۰۲۵)

هدف: هدف پژوهش حاضر، ترکیب کمی و تحلیل نظام مند یافته های مطالعات انجام شده درباره تاثیر الگوی یادگیری مسئله محور (PBL) بر مهارت حل مسئله دانش آموزان در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ است. روش: این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل و با جستجوی نظام مند در پایگاه های علمی داخلی (مانند مگیران، نورمگز، SID) و خارجی (مانند Scopus، Web of Science، ERIC) انجام شد. از میان ۱۴۷ مطالعه اولیه، ۲۷ مطالعه (شامل ۱۸ مطالعه خارجی و ۹ مطالعه داخلی) که دارای معیارهای ورود (شامل طرح آزمایشی یا شبه آزمایشی، گزارش آماره های کافی برای محاسبه اندازه اثر، و تمرکز بر متغیر وابسته مهارت حل مسئله) بودند، برای فراتحلیل نهایی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار CMA و با بهره گیری از مدل اثرات تصادفی تحلیل شدند. یافته ها: اندازه اثر کلی ترکیبی برای تاثیر یادگیری مسئله محور بر مهارت حل مسئله، ۰/۸۵ (با فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰/۷۲ تا ۰/۹۸) به دست آمد که بر اساس معیار کوهن، اندازه ای بزرگ و معنادار محسوب می شود. تحلیل های تعدیل کننده نشان داد که متغیرهایی مانند مقطع تحصیلی (اندازه اثر در مقطع متوسطه بیشتر از ابتدایی است)، نوع محیط یادگیری (ترکیبی > حضوری > آنلاین صرف)، و ابزار سنجش مهارت حل مسئله (ارزیابی عملکردی > آزمون های مداد-کاغذی) در اندازه ها اثر تعدیل کننده معناداری دارند. نتیجه گیری: یافته های این فراتحلیل، شواهد قوی دال بر اثربخشی بالای یادگیری مسئله محور در تقویت مهارت حل مسئله فراهم می آورد. بااین حال، اثربخشی این رویکرد به شدت تحت تاثیر نحوه اجرا، ویژگی های یادگیرندگان و زمینه های آموزشی است.