آینده پژوهی پیشگیری از اعتیاد در نظام آموزش و پرورش با رویکرد جرم شناختی

پژوهش حاضر با هدف بررسی آینده پژوهی پیشگیری از اعتیاد در نظام آموزش و پرورش با رویکرد جرم شناختی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، تحلیل چگونگی گذار از رویکردهای واکنشی و کیفری به پیشگیری پیشنگر و ساختاری در نظام آموزشی است. روش پژوهش از نوع کتابخانه ای و با رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده و با مرور منابع معتبر علمی، ابعاد مختلف این موضوع تحلیل گردیده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که از منظر جرم شناختی، تلقی اعتیاد به عنوان وضعیت (نه صرفا فعل مجرمانه) پیشگیری را از سطح واکنش کیفری به سطح پیشگیری اجتماعی، وضعی و ساختاری سوق می دهد و این امر، امکان تمرکز بر عوامل زمینه ساز اعتیاد مانند فقر، نابرابری، ضعف نهاد خانواده و دسترسی آسان به مواد را فراهم می سازد . همچنین یافته ها حاکی از آن است که نظریه برچسب زنی، جرم انگاری اعتیاد را به عنوان عاملی برای تثبیت هویت مجرمانه و بازتولید چرخه اعتیاد معرفی می کند و بر ضرورت پرهیز از انگ زنی در برنامه های پیشگیری تاکید دارد . در سطح آینده پژوهی، تغییر الگوهای مصرف، ظهور مواد نوپدید، گسترش اعتیادهای رفتاری و نقش فضای مجازی، ضرورت رویکردی پیشنگر و سناریومحور را آشکار می سازد . نتایج پژوهش نشان می دهد که تحقق پیشگیری موثر در نظام آموزش و پرورش، مستلزم تلفیق رویکرد جرم شناختی با آینده پژوهی، آموزش مهارت های زندگی، توانمندسازی معلمان و طراحی مداخلات متناسب با بافت فرهنگی است .واژگان کلیدی: آینده پژوهی، پیشگیری از اعتیاد، جرم شناسی، آموزش و پرورش، پیشگیری اجتماعی