از یادگیری تا واگذاری اندیشه؛ واکاوی پیامدهای وابستگی شناختی دانش آموزان به ابزارهای هوشمند

گسترش ابزارهای هوش مصنوعی، شیوه دسترسی دانش آموزان به اطلاعات و انجام فعالیت های آموزشی را با تغییرات قابل توجهی روبه رو کرده است. سهولت دریافت پاسخ، سرعت تولید محتوا و امکان دریافت توضیح متناسب با نیاز فردی، ظرفیت های ارزشمندی برای بهبود یادگیری فراهم می کند؛ با این حال، استفاده مداوم و بدون نظارت از این ابزارها ممکن است به تدریج جای بخشی از تلاش ذهنی و فعالیت مستقل یادگیرنده را بگیرد. مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که دانش آموز به جای استفاده از هوش مصنوعی برای کمک به فهم و بررسی مطالب، فرایند اندیشیدن، حل مسئله و تصمیم گیری را نیز به آن واگذار کند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی، ابعاد آموزشی و تربیتی این وابستگی را بررسی می کند و بر پیامدهایی همچون کاهش مشارکت شناختی، تضعیف تفکر انتقادی، کاهش خوداتکایی در یادگیری و تغییر الگوی انجام تکالیف تمرکز دارد. نتایج تحلیل نشان می دهد بهره گیری سازنده از هوش مصنوعی زمانی تحقق می یابد که دانش آموز همچنان مسئول اصلی فرایند یادگیری باقی بماند و ابزار هوشمند نقش پشتیبان، بازخورددهنده و تسهیل کننده را ایفا کند.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، وابستگی شناختی، یادگیری دانش آموزان، تفکر انتقادی، سواد هوش مصنوعی، یادگیری مستقل، آموزش وپرورش