بازاندیشی در نسبت صورت و معنا در آموزش فنون ادبی به دانش آموزان

آموزش فنون ادبی در نظام آموزشی ایران، غالبا بر رویکردی صورتمحور و تکنیکمحور استوار است که در آن، شناسایی و نامگذاری آرایه های ادبی به عنوان هدف اصلی درنظر گرفته می شود. این پژوهش با هدف بازاندیشی در نسبت میان صورت و معنا در آموزش فنون ادبی به دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش، کتابخانه ای و مبتنی بر تحلیل اسناد و متون نظری در حوزه آموزش ادبیات، نقد ادبی و روان شناسی تربیتی است. یافته ها نشان می دهد که رویکردهای سنتی آموزش آرایه های ادبی، به جداسازی صورت از معنا دامن می زنند و دانش آموزان را به جای درک ظرافت های بیانی، صرفا به حفظ اصطلاحات و شناسایی تکنیک ها تشویق می کنند. این رویکرد، ضمن تضعیف ذائقه زیبایی شناختی و توانایی تحلیل ادبی، ارتباط عاطفی دانش آموزان با متون ادبی را کاهش می دهد. در مقابل، رویکرد معنامحور که به فنون ادبی به عنوان «گزینش های هشیارانه» نویسنده برای انتقال معنا و خلق تجربه زیبایی شناختی می نگرد، می تواند درک عمیق تری از ادبیات و پرورش توانایی تفسیر و تحلیل را به همراه داشته باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازاندیشی در آموزش فنون ادبی، مستلزم تغییر رویکرد از «شناسایی تکنیک» به «تحلیل کارکرد» و از «صورت محوری» به «معنایابی» است و می تواند به افزایش انگیزه و درگیری ذهنی دانش آموزان با متون ادبی منجر شود.واژگان کلیدی: آموزش فنون ادبی، صورت و معنا، آرایه های ادبی، تحلیل ادبی، زیبایی شناسی