مهارتهای زبانی–ادبی در کانون تدریس: آسیب شناسی آموزش سنتی و ارائه الگویی مهارت محور برای درس ادبیات فارسی دوره ی متوسطه

آموزش ادبیات فارسی در دوره متوسطه از دیرباز بر شیوه های حفظی و حفظ نگر تکیه داشته است؛ شیوه ای که در آن دانش آموزان متون را بدون درک عمیق و بدون پیوند با مهارتهای زبانی و زندگی واقعی از حفظ میکنند. این رویکرد سنتی، ضمن تقلیل ادبیات به منبعی برای حفظ کردن و پذیرفتن، زمینه بی علاقگی و انفعال فکری دانش آموزان را فراهم آورد و تحقق اهداف تربیتی زبان ادبی همچون خلاقیت، تفکر نقادانه و مهارت های ارتباطی را با چالش مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف آسیب شناسی این روش سنتی و ارائه الگویی مهارت محور برای آموزش ادبیات فارسی دوره متوسطه انجام شده است. این مقاله از نوع تحلیلی – توصیفی است و با بهره گیری از اسناد بالادستی چون سند تحول بنیادین آموزش وپرورش و برنامه درسی ملی، رویکرد مهارت محوری را در چهار ساحت اصلی مهارتهای زبانی – ادبی یعنی خوانش تحلیلی، درک و دریافت پیام، تولید متن و خلاقیت ادبی، و مهارت های فرازبانی همانند ارتباط، نقد و بازآفرینی عملیاتی میکند. یافته های مقاله نشان می دهد که تربیت ادبی مهارت محور، دانش آموز را از جایگاه شنونده منفعل به کنشگر خلاق و نقاد بدل می کند و پیوند میان «ادبیات» و «زندگی» را بازسازی می نماید. در پایان، الگویی پیشنهادی متشکل از چهار جزء یعنی اهداف آموزشی، راهبردهای تدریس، روش سنجش و نقش معلم ارائه می شود.واژه های کلیدیمهارتهای زبانی – ادبی،آموزش مهارت محور،آسیب شناسی آموزش سنتی،ادبیات فارسی دوره متوسطه، سند تحول بنیادین آموزش وپرورش