نقش فضاهای خالی، بینابین ها و وقفه ها در پرورش خلاقیت و تخیل

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فضاهای خالی، بینابین ها و وقفه ها در پرورش خلاقیت و تخیل دانش آموزان انجام شده است. با توجه به کاهش روزافزون فرصت های تفکر تاملی در نظام های آموزشی شتاب زده معاصر، این پژوهش به روش کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع علمی شامل مقالات پژوهشی، کتب تخصصی و اسناد نظری در بازه زمانی ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۶ صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان داد که «فضای خالی» نه یک نقص یا کمبود، بلکه «شرط امکان» برای ظهور تخیل و خلاقیت است و کودکان فضای خالی را نه به عنوان فقدان، بلکه به عنوان «گشودگی امکان ها» درک می کنند . مفهوم «آستانگی» (liminality) به عنوان فضای بینابینی که در آن ساختارهای تثبیت شده به تعلیق درمی آیند و امکان های تازه پدیدار می شوند، چارچوبی نظری برای درک این پدیده فراهم می آورد . همچنین «وقفه ها» و «سکوت های خلاق» به عنوان فرصت هایی برای فعال شدن شبکه پیش فرض مغز و اتصال نقاط دور از هم شناسایی شده اند . در مجموع، نتایج بر ضرورت بازطراحی محیط های یادگیری برای گنجاندن فضاهای خالی و زمان های وقفه، و بازنگری در نقش معلم از «پرکننده» فضا به «نگه دارنده» امکان ها تاکید دارد.واژگان کلیدی: فضای خالی، آستانگی، وقفه خلاق، تخیل، سکوت آموزشی