بازاندیشی در مفهوم انضباط از دریچه ی زیبایی شناسی و نظم خلاق

پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی در مفهوم انضباط آموزشی از دریچه ی زیبایی شناسی و نظم خلاق انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، ناکارآمدی رویکردهای سنتی به انضباط که آن را مترادف با مهار و کنترل بیرونی می دانند و نادیده گرفتن ابعاد زیبایی شناختی نظم در فرایند یادگیری است. روش پژوهش، کتابخانه ای و مبتنی بر بررسی نظام مند منابع علمی در حوزه های فلسفه تعلیم و تربیت و زیبایی شناسی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که انضباط در سنت های فکری کانت، فوکو و دیویی، تفسیرهای متفاوتی دارد که هر یک پیامدهای تربیتی خاصی را به همراه دارند. کانت انضباط را «فرهنگ انضباط» و زمینه ساز ایده آل زیبایی می داند، فوکو انضباط را به مثابه سازوکاری برای مهار بدن ها در فضای آموزشی نقد می کند و دیویی نظم را برآمده از تعامل پویا و تنش های خلاقانه در فرایند یادگیری می داند. نتایج بیانگر آن است که انضباط موردنظر نظام های آموزشی، بیش از آنکه از جنس نظم خلاق باشد، از جنس کنترل و یکنواختی است و این امر، نه تنها به شکوفایی زیبایی شناختی یادگیری کمک نمی کند، بلکه خلاقیت و عاملیت دانش آموزان را سرکوب می سازد. بر اساس یافته ها، بازتعریف انضباط به عنوان «نظم خلاق برآمده از تعامل» و نه «تحمیل از بیرون»، می تواند دریچه ای تازه بر روی درک زیبایی شناختی از یادگیری و تربیت بگشاید.واژگان کلیدی: انضباط، زیبایی شناسی، نظم خلاق، کانت، فوکو، دیویی