تربیت دیده بان و موشکاف؛ توجه به جزئیات نادیده در رفتار و یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی مفهوم تربیت دیده بان و موشکاف در نظام تعلیم و تربیت و تحلیل نقش توجه به جزئیات نادیده در رفتار و یادگیری دانش آموزان انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام های آموزشی غالب، با پاداش دهی به سرعت پاسخ دهی و واکنش های فوری، به تدریج مهارت دیدن را در دانش آموزان تضعیف می کنند و آنان را به جای درک عمیق، به حرکت در سطح مفاهیم عادت می دهند. در مقابل، رویکردهای تربیتی مبتنی بر توجه هدفمند و مشاهده ی تاملی - که در سنت هایی چون آموزش مونته سوری و پژوهش های معاصر توجه معلم به عنوان ادراک دالان ها صورتبندی شده اند - نشان می دهند که پرورش مهارت مشاهده، نیازمند طراحی شرایط برای ظهور پدیده های قابل توجه است. همچنین برنامه درسی پنهان، به عنوان یکی از مهم ترین عرصه های جزئیات نادیده، نقش اساسی در شکل گیری یادگیری های غیررسمی و ضمنی ایفا می کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تربیت دیده بان و موشکاف، مستلزم بازنگری در فرهنگ آموزشی شتاب زده، ایجاد فرصت های سکون و تامل، توانمندسازی معلمان در توجه حرفه ای و به رسمیت شناسی یادگیری های پنهان و ناخودآگاه در کلاس درس است.واژگان کلیدی: تربیت دیده بان، توجه حرفه ای، برنامه درسی پنهان، ادراک دالان ها، مشاهده تاملی، مهارت دیدن