چگونه توانستم با استفاده از تصاویر و نقشه های ذهنی، حفظ کردن فرمول ها را به فهمیدن منطق آن ها تبدیل کنم؟

پژوهش حاضر از نوع اقدام پژوهی با هدف تبدیل رویکرد حفظ محور و مکانیکی فرمول های فیزیک به درک عمیق و منطقی آن ها با استفاده از ابزارهای دیداری شامل تصاویر آموزشی و نقشه های ذهنی انجام شد. این اقدام در سال تحصیلی جاری در دبیرستان مهدیه شهرستان کرج بر روی دانش آموزان پایه دهم اجرا گردید. در وضعیت آغازین، دانش آموزان فرمول ها را صرفا به صورت رشته ای از نمادهای انتزاعی حفظ می کردند که این امر به فراموشی سریع، سردرگمی در تفکیک متغیرها، ناتوانی در حل مسائل ترکیبی و افت انگیزه تحصیلی منجر شده بود (میانگین نمرات کلاسی ۱۱.۵ از ۲۰). برای برون رفت از این چالش، راهبرد تلفیقی آموزش پدیده محور از طریق تصاویر ملموس و شبیه سازی ها، همراه با آموزش و ترسیم گام به گام نقشه های ذهنی شبکه ای برای هر فصل به اجرا درآمد تا روابط میان کمیت ها، یکاها و فرمول ها به صورت بصری ساختاردهی شوند. پس از اجرای راهکارها و ارزیابی شواهد مرحله دوم، میانگین نمرات مفهومی دانش آموزان به ۱۶.۸ ارتقا یافت و خطاهای ناشی از جای گذاری نادرست متغیرها به شکل معناداری کاهش یافت. همچنین توانایی دانش آموزان در تحلیل روابط فیزیکی، بازسازی ذهنی فرمول ها و حل مسائل ناآشنا به بالای ۷۸ درصد رسید و نگرش مثبتی نسبت به یادگیری فیزیک شکل گرفت. نتایج نشان داد که تلفیق پردازش کلامی و تصویری با کاهش بار شناختی حافظه فعال، یادگیری پایدار و درک شهودی منطق فرمول ها را تضمین می کند.

کلیدواژه ها:

فرمول های فیزیک ، نقشه های ذهنی ، تصویرسازی آموزشی ، یادگیری معنادار ، حل مسئله ، بار شناختی.