چگونه توانستم نظم و انضباط کلاس را با مشارکت خود دانش آموزان بهبود بخشم؟

این اقدام پژوهی با هدف بهبود وضعیت نظم و انضباط کلاسی در یکی از مدارس روستایی شهرستان هلیلان تدوین شده است. در توصیف وضعیت موجود، مشاهدات میدانی و بررسی دفتر ثبت وقایع نشان می داد که تکیه بر شیوه های سنتی کنترل بیرونی، تذکرهای کلامی مکرر و نبود مشارکت فعال دانش آموزان در مدیریت کلاس، منجر به چالش هایی نظیر بی نظمی در ورود، عدم رعایت نوبت و بی توجهی به تکالیف درسی شده است. برای دستیابی به تغییر مطلوب، با استفاده از روش اقدام پژوهی و گردآوری داده ها از طریق مشاهده مستقیم، گفت وگو با اولیا و تعامل با دانش آموزان، راهکارهای مشارکتی طراحی و به صورت تدریجی اجرا گردید. اقدام های اصلی شامل تشکیل جلسات دموکراتیک کلاسی برای تدوین قوانین با نظر دانش آموزان، واگذاری مسئولیت های اجرایی چرخشی به آنان و جایگزینی نظام تنبیه با تشویق کلامی و امتیازدهی گروهی بود. نتایج حاصل از ارزیابی مرحله دوم نشان داد که مشارکت دادن دانش آموزان در فرایند تصمیم گیری و مدیریت کلاس، نه تنها موجب کاهش چشمگیر رفتارهای اخلالگرانه و افزایش نظم ظاهری شده، بلکه زمینه ساز رشد مهارت های مسئولیت پذیری، خودکنترلی، همکاری جمعی و ارتقای فضای عاطفی کلاس گردید. دانش آموزان با درک اینکه قوانین توسط خودشان وضع شده است، التزام عملی و درونی بیشتری به رعایت آن ها نشان دادند. این پژوهش ثابت می کند که گذار از مدیریت کنترل محور به مدیریت مشارکتی، موثرترین راهکار برای نهادینه سازی نظم پایدار در مدارس، به ویژه در مناطق روستایی است و اعتماد به دانش آموزان، کلید اصلی این تحول تربیتی برای تربیت شهروندانی مسئولیت پذیر محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

نظم و انضباط کلاسی ، مشارکت دانش آموزان ، اقدام پژوهی ، مسئولیت پذیری ، خودنظم دهی