واکاوی هرمنوتیکی آموزه های اخلاقی فارسی متوسطه اول و طراحی الگوی «تربیت اخلاقی موقعیت مند» برای زیست بوم دیجیتال نوجوان امروز

کتاب فارسی متوسطه اول، سرشار از آموزه های اخلاقی برآمده از سنت ایرانی-اسلامی است؛ با این حال، نوجوانان امروز در مواجهه با چالش های زیست بوم دیجیتال (شایعه پراکنی، خودشیفتگی مجازی، تقلب هوش مصنوعی) دچار «شکاف قضاوت عملی» می شوند. مسئله، فقدان محتوا نیست؛ ناکارآمدی رویکرد انتقالی سنتی در عصر پسا حقیقت است. با نقد پژوهش های پیشین (که به انطباق یابی یا آسیب شناسی فاصله محدود شده اند)، از تلفیق هرمنوتیک فلسفی گادامر (آمیختگی افق ها) و نظریه یادگیری موقعیت مند لاو و ونگر استفاده شده تا نشان دهد آموزه های کهن، متن هایی گشوده اند که در مواجهه دیالکتیکی با موقعیت نوجوان امروز، معنا می یابند. پژوهش با رویکرد کیفی چندلایه انجام می شود: (۱) تحلیل مضمون هرمنوتیکی متون اخلاقی سه کتاب، (۲) مصاحبه های عمیق با معلمان و فوکوس گروپ با دانش آموزان تهرانی برای شناسایی معضلات روزمره، (۳) تحلیل محتوای تعاملات مجازی نوجوانان در شبکه های اجتماعی. مفاهیمی چون «راستی»، «تواضع» و «انفاق» در زیست دیجیتال، به ترتیب به «شفافیت در مواجهه با اخبار جعلی»، «مدیریت هویت مجازی» و «مسئولیت پذیری زیست محیطی» بازتفسیر می شوند. نوجوانان با حکایات کهن، تنها در قالب «مطالعات موردی دیجیتال» (مثلا تحلیل یک چالش وایرال) ارتباط هم افقی برقرار می کنند. مدل پیشنهادی (HEAT): الگوی «تربیت اخلاقی موقعیت مند مبتنی بر هرمنوتیک کاربردی» با ۵ مولفه عملیاتی ارائه می شود: موقعیت گزینی روایی (بازنویسی حکایات در سناریوهای مجازی)، گفت وگوی افق ها (مناظره خوانش سنتی و نوجوانانه)، قضاوت عملی مشارکتی (تصمیم گیری گروهی در معضلات واقعی)، بازتاب هویتی دیجیتال (ژورنال اخلاقی روزانه)، و ارزشیابی پویا (واکنش رفتاری در موقعیت های ساختگی)

کلیدواژه ها:

هرمنوتیک فلسفی ، تربیت اخلاقی موقعیت مند ، فارسی متوسطه اول ، زیست بوم دیجیتال ، الگوی HEAT.