بررسی نقش مداخله ای معلمان در کاهش اثرات آسیب های فضای مجازی و اعتیاد به اینترنت در بین دانش آموزان

گسترش فراگیر فناوری های دیجیتال و شبکه های اجتماعی برخط، در کنار پیامدهای مثبت، چالش های روان شناختی، رفتاری و تربیتی متعددی نظیر اعتیاد به اینترنت، افت تحصیلی و فرسایش تعاملات بین فردی را برای دانش آموزان به همراه داشته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مداخله ای معلمان در کاهش اثرات آسیب های فضای مجازی و اعتیاد به اینترنت در بین دانش آموزان انجام پذیرفت. این مطالعه از حیث هدف، کاربردی و از منظر روش گردآوری داده ها، از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان دوره دوم ابتدایی و متوسطه اول تشکیل دادند که از میان آن ها نمونه ای به حجم ۸۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و در دو گروه آزمایش (۴۰ نفر) و کنترل (۴۰ نفر) جایگزین شدند. مداخله آموزشی–مشاوره ای معلمان در قالب یک بسته بومی شده مبتنی بر ارتقای سواد رسانه ای، خودنظم دهی شناختی و مدیریت زمان در ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای برای گروه آزمایش اعمال گردید، در حالی که گروه کنترل برنامه های معمول مدرسه را دنبال کردند. ابزار سنجش، پرسشنامه استاندارد اعتیاد به اینترنت یانگ (IAT) بود که روایی صوری و محتوایی آن به تایید متخصصان و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. داده ها از طریق آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیری (ANCOVA) تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مداخله آموزشی و هدایتی معلمان تاثیر معناداری در کاهش نمرات اعتیاد به اینترنت، مدیریت تکانشگری سایبری و ارتقای رفتارهای خودنظم بخش دانش آموزان در گروه آزمایش داشته است. نتیجه گیری می شود که توانمندسازی معلمان به عنوان مربیان و مداخله گران خط مقدم تعلیم و تربیت می تواند عاملی بازدارنده در مهار مخاطرات فضای مجازی و هدایت دانش آموزان به استفاده ایمن و هدفمند از فناوری باشد.

کلیدواژه ها:

نقش مداخله ای معلمان ، آسیب های فضای مجازی ، اعتیاد به اینترنت ، سواد رسانه ای ، خودنظم دهی رفتاری ، سلامت روان دانش آموزان.