تاثیر کیفیت خواب بر سلامت روان و عملکرد شناختی دانش آموزان دوره ابتدایی

خواب یکی از نیازهای اساسی و موثر بر رشد همه جانبه کودکان است و کیفیت آن می تواند در شکل گیری و تداوم سلامت روان، عملکرد شناختی و توانایی یادگیری دانش آموزان نقش مهمی داشته باشد. دوره ابتدایی از مراحل حساس رشد شناختی و هیجانی محسوب می شود و هرگونه اختلال در مدت، نظم یا کیفیت خواب می تواند پیامدهایی در زمینه توجه، حافظه، تنظیم هیجان، رفتار و عملکرد تحصیلی به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر کیفیت خواب بر سلامت روان و عملکرد شناختی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. این مطالعه به شیوه مروری توصیفی انجام گرفت و برای گردآوری اطلاعات، پژوهش های فارسی و انگلیسی مرتبط با کیفیت خواب، سلامت روان، عملکرد شناختی، توجه، حافظه، یادگیری و عملکرد تحصیلی کودکان و دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفت. تمرکز اصلی بر مطالعات منتشرشده در سال های اخیر و شواهد مرتبط با کودکان سنین مدرسه بود. یافته های بررسی شده نشان داد که کیفیت مطلوب خواب با عملکرد بهتر در حوزه های شناختی، از جمله توجه، حافظه، پردازش اطلاعات و یادگیری، ارتباط دارد. در مقابل، خواب ناکافی یا بی کیفیت می تواند با کاهش تمرکز، خستگی روزانه، ضعف حافظه و کاهش آمادگی شناختی برای فعالیت های آموزشی همراه باشد. همچنین شواهد نشان می دهد که مشکلات خواب با افزایش آسیب پذیری روانی، دشواری در تنظیم هیجان، مشکلات رفتاری، اضطراب و کاهش بهزیستی روان شناختی ارتباط دارد. عوامل خانوادگی، محیط مدرسه، استفاده از رسانه ها و وسایل دیجیتال، برنامه روزانه و شرایط اجتماعی نیز می توانند بر کیفیت خواب کودکان اثرگذار باشند. بر این اساس، توجه به سلامت خواب دانش آموزان ابتدایی باید بخشی از برنامه های پیشگیری و ارتقای سلامت در مدرسه و خانواده باشد. آموزش بهداشت خواب، ایجاد نظم در زمان خواب و بیداری، مدیریت استفاده از وسایل دیجیتال و شناسایی زودهنگام مشکلات خواب می تواند در حمایت از سلامت روان و عملکرد شناختی دانش آموزان موثر باشد. در مجموع، ارتقای کیفیت خواب را می توان یکی از راهبردهای مهم برای حمایت هم زمان از رشد روانی، شناختی و تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی دانست.

کلیدواژه ها:

کیفیت خواب ، سلامت روان ، عملکرد شناختی ، دانش آموزان ابتدایی ، عملکرد تحصیلی