"آسیب شناسی ساختار اجرای احکام کیفری در ایران؛ با تاکید بر تضمین دادرسی منصفانه و کارآمدی نهادهای ارفاقی"

مرحله اجرای احکام کیفری، گستره تحقق عینی اهداف دادرسی عادلانه و سنجه بنیادین پایبندی نظام عدالت کیفری به کرامت انسانی محکومان است. هدف این پژوهش، آسیب شناسی حقوقی–کارکردی ساختار اجرای احکام کیفری ایران با تمرکز بر مولفه های دادرسی منصفانه اجرایی، استقلال تصمیم گیری قضایی و موانع بازاجتماعی کردن محکومان در بستر نهادهای ارفاقی و جایگزین های حبس است. یافته های تحقیق نشان می دهد که با وجود نوآوری های هنجاری در قوانین کیفری ۱۳۹۲، ساختار مرحله اجرا به دلایلی چون تداخل صلاحیت میان قاضی اجرای احکام و مراجع شبه قضایی درون زندان، ابهام در سنجه های کیفی نظیر «حسن اخلاق و رفتار»، فقدان دادرسی ترافعی در اعطای ارفاقات قانونی و موانع اقتصادی در دسترسی به فناوری های نوین نظارتی، از تامین استانداردهای دادرسی منصفانه بازمانده و حق بازاجتماعی شدن را به امتیازی سلیقه ای تنزل داده است. برون رفت از این چالش ها نیازمند بازمهندسی ساختاری، انتزاع دایره اجرا از دادسرا، تاسیس دادگاه های ویژه نظارت بر اجرای مجازات ها، تدوین سنجه های عینی و جرم شناختی و تضمین حق استماع دفاعیات محکوم در تمامی تصمیمات سرنوشت ساز دوران محکومیت است.

کلیدواژه ها:

اجرای احکام کیفری ، ساختار قضایی ، دادرسی منصفانه اجرایی ، نهادهای ارفاقی ، قاضی اجرای احکام ، بازاجتماعی کردن ، حقوق محکومان.