بررسی تطبیقی رویکردهای برنامه ریزی درسی در نظام های آموزشی ایران و فنلاند (مقطع ابتدایی) با تاکید بر ساعات اختصاصی دروس مهارت محور

در عصر کنونی، توسعه مهارت های عملی، هنری و شایستگی های زندگی در کنار دانش نظری، به یکی از دغدغه های اساسی نظام های آموزشی پیشرو تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی رویکردهای برنامه ریزی درسی در نظام های آموزشی ایران و فنلاند در مقطع ابتدایی، با تاکید ویژه بر ساعات اختصاصی به دروس مهارت محور انجام شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش تحقیق کیفی و رویکرد تطبیقی تحلیلی و بر اساس الگوی چهارمرحله ای جرج بردی (توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه) صورت پذیرفته است. روش گردآوری داده ها، اسنادی (کتابخانه ای) بوده و پژوهشگر بدون نیاز به نمونه گیری میدانی، با مطالعه و تحلیل اسناد بالادستی، برنامه های درسی ملی، قوانین مصوب و گزارش های معتبر بین المللی دو کشور، به استخراج و مقایسه نظام مند داده ها پرداخته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که در نظام آموزشی ایران، دروس مهارت محور عمدتا به دو درس «هنر» و «ورزش» محدود می شوند و ساعات اختصاصی آن ها به طور میانگین تنها ۴ ساعت در هفته (معادل ۱۶.۷ درصد از کل ساعات) است؛ ضمن آنکه دروسی نظیر موسیقی، صنایع دستی و اقتصاد خانه داری در برنامه درسی رسمی جایگاهی ندارند و تلفیق ناهماهنگ ساعات هنر با سایر دروس در پایه های بالاتر، به نبود تداوم آموزشی انجامیده است. در مقابل، نظام آموزشی فنلاند با اختصاص حداقل ۶ تا ۸ ساعت در هفته (معادل ۲۸ تا ۳۸ درصد از کل ساعات) به طیف گسترده ای از دروس هنری و عملی شامل موسیقی، هنرهای تجسمی، صنایع دستی، تربیت بدنی و اقتصاد خانه داری، رویکردی مهارت بنیان، دانش آموز محور و متوازن را در پیش گرفته استنظام آموزشی فنلاند با تاکید بر یادگیری فعال و تلفیق مهارت ها با زندگی واقعی، الگویی موفق در این حوزه ارائه می دهد. بر اساس یافته ها، اصلاح رویکردهای برنامه ریزی درسی ایران از طریق افزایش ساعات، تنوع بخشی به دروس مهارت محور، رفع تلفیق های ناهماهنگ زمانی، کاهش شکاف میان ساعات مصوب و تحقق یافته، و واگذاری اختیار به مدارس و معلمان، به عنوان ضرورت های اجتناب ناپذیر برای بهبود کیفیت آموزشی و همگام سازی با تحولات جهانی شناسایی شدند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی ، آموزش مهارت محور ، دوره ابتدایی ، ساعات آموزشی ، مطالعه تطبیقی ، ایران ، فنلاند ، دروس هنری و عملی.