ارزیابی کارآمدی ضمانت اجراهای حقوقی در پیشگیری از ساخت وساز غیرمجاز

ساخت وساز غیرمجاز یکی از مهم ترین مصادیق نقض ضوابط و مقررات شهرسازی است که آثار گسترده ای بر نظم کالبدی، ایمنی، کیفیت محیط شهری، حقوق عمومی، حقوق همسایگان و کارآمدی مدیریت شهری برجای می گذارد. گسترش این پدیده، افزون بر ایجاد بی نظمی در توسعه فیزیکی شهر، می تواند موجب افزایش هزینه های عمومی، کاهش اعتماد شهروندان به نهادهای محلی و تضعیف اقتدار مقررات قانونی شود. در این میان، ضمانت اجراهای حقوقی، به ویژه سازوکارهای پیش بینی شده در قوانین و مقررات شهرداری و کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، از مهم ترین ابزارهای مقابله با تخلفات ساختمانی و پیشگیری از وقوع یا تکرار آن ها به شمار می آیند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارآمدی ضمانت اجراهای حقوقی در پیشگیری از ساخت وساز غیرمجاز در منطقه ۵ شهرداری شیراز انجام شده است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی همبستگی است. داده های مورد نیاز از طریق ابزار گردآوری اطلاعات از نمونه ای شامل ۳۸۴ نفر جمع آوری و با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون تحلیل شده است. نتایج نشان داد میان کارآمدی ضمانت اجراهای حقوقی و پیشگیری از ساخت وساز غیرمجاز، رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین، دو مولفه رویکرد و کارکرد ضمانت اجراهای حقوقی نیز با پیشگیری از تخلفات ساختمانی رابطه مثبت و معناداری دارند. بر پایه یافته ها، هرچه ضمانت اجراها از سرعت، قطعیت، تناسب، قابلیت اجرا و بازدارندگی بیشتری برخوردار باشند، میزان تمایل به ارتکاب ساخت وساز غیرمجاز کاهش می یابد. بنابراین، صرف وجود مقررات قانونی برای کنترل تخلفات ساختمانی کافی نیست، بلکه اجرای موثر، به موقع و هماهنگ این مقررات از سوی شهرداری، کمیسیون ماده ۱۰۰، مراجع قضایی و سایر نهادهای ذی ربط ضروری است. تقویت نظارت های پیشگیرانه، کاهش اطاله فرایندهای اداری، تضمین اجرای آرای صادره و متناسب سازی جرایم با منافع اقتصادی ناشی از تخلف، از مهم ترین الزامات ارتقای بازدارندگی نظام حقوقی شهرسازی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

ضمانت اجراهای حقوقی ، ساخت وساز غیرمجاز ، کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ، پیشگیری از تخلفات ساختمانی ، حقوق شهرسازی.