" سنجش رابطه رعایت حقوق مالکانه در اجرای طرح های توسعه شهری با اعتماد شهروندان به مدیریت شهری (مطالعه موردی: منطقه ۱ شهرداری شیراز)"

مقاله حاضر به بررسی رابطه میان رعایت حقوق مالکانه در اجرای طرح های توسعه شهری و اعتماد شهروندان به مدیریت شهری در منطقه ۱ شهرداری شیراز می پردازد. مسئله پژوهش، تعارضات و بی اعتمادی های ناشی از اجرای طرح های توسعه ای است که در آن ها حق مالکیت شهروندان، شفافیت، انصاف در جبران خسارت و مشارکت عمومی به درستی رعایت نمی شود. این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری عدالت رویه ای و عدالت توزیعی، پنج بعد اجرایی رعایت حقوق مالکانه شامل شفافیت، رعایت تشریفات قانونی، جبران عادلانه خسارت، مشارکت شهروندان و پاسخگویی را تحلیل می کند. یافته های آماری نشان می دهد که بین رعایت حقوق مالکانه و اعتماد شهروندی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد و هر پنج بعد یادشده نیز به طور معناداری بر اعتماد شهروندان اثر می گذارند.این مطالعه از آن رو اهمیت دارد که اعتماد شهروندان به نهادهای شهری، زیربنای مشارکت داوطلبانه، تبعیت از قوانین و همکاری پایدار شهروندان با شهرداری در پیشبرد طرح های عمرانی است؛ فقدان آن نیز به افزایش پرونده های قضایی، اعتراض ها و مقاومت در برابر طرح ها می انجامد. ازاین رو می توان نتیجه گرفت که رعایت حقوق مالکانه نه تنها یک تکلیف حقوقی، بلکه سرمایه ای راهبردی برای مشروعیت بخشی به طرح های توسعه و تقویت سرمایه اجتماعی است. نتایج این پژوهش برای شهرداری شیراز، شورای شهر، مدیران مناطق، کارشناسان حقوقی و شهرسازی و نهادهای نظارتی کاربرد عملی دارد و بر ضرورت گنجاندن تضمین های حقوق شهروندی در متن تمام طرح های توسعه تاکید می کند.شایان ذکر است که این پژوهش با تمرکز بر منطقه ۱ شیراز، یکی از مناطق درگیر با طرح های گوناگون توسعه و بازآفرینی شهری، شرایط واقعی و بومی مواجهه شهروندان با تملک و اجرای طرح ها را بازتاب می دهد و از این نظر می تواند الگوی قابل تعمیمی برای دیگر مناطق و شهرهای مشابه باشد. در عین حال، نتایج آن لزوم توجه هم زمان به بعد حقوقی، اجتماعی و روان شناختی اعتماد را نشان می دهد؛ زیرا اعتماد امری چندلایه است که تنها با گردآوری داده های کمی نماد کاملی پیدا نمی کند و درک عمیق آن مستلزم تلفیق یافته های عددی با تجربه های زیسته شهروندان است.

کلیدواژه ها:

حقوق مالکانه ، توسعه شهری ، اعتماد شهروندی ، مدیریت شهری ، عدالت رویه ای ، عدالت توزیعی ، طرح های توسعه شهری ، بازآفرینی شهری ، شهر شیراز.