نقش فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی در تسهیل گری معلم؛ فرصت ها و تهدیدها در برابر روش های خطی تدریس

پیشرفت شتابان فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، پارادایم های سنتی آموزش را دست خوش تحولات بنیادین کرده است. روش های خطی تدریس که بر انتقال یک سویه، یکنواخت و از پیش تعیین شده دانش استوارند، در برابر نیازهای متنوع، پویا و فردمحور یادگیرندگان قرن بیست ویکم با چالش های جدی مواجه شده اند. هدف این پژوهش، بررسی نقش فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی در گذار از نقش «معلم انتقال دهنده» به «معلم تسهیل گر» و تحلیل فرصت ها و تهدیدهای این گذار در برابر روش های خطی تدریس است. روش پژوهش، تحلیلی–اسنادی و مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی معتبر در حوزه فناوری آموزشی، یادگیری هوشمند و طراحی آموزشی است.یافته ها نشان می دهد که فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی با ابزارهایی نظیر سیستم های یادگیری تطبیقی، دستیاران هوشمند، تحلیل یادگیری، واقعیت افزوده و مجازی، و پلتفرم های تعاملی، امکان شخصی سازی مسیر یادگیری، بازخورد بلادرنگ، آزادسازی زمان معلم برای تعامل انسانی و پرورش مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت را فراهم می کنند. در مقابل، تهدیدهایی چون کاهش تعامل انسانی و عاطفی، خطر وابستگی افراطی به فناوری، نابرابری دیجیتال، مسائل حریم خصوصی و داده های آموزشی، و تضعیف نقش راهبری اخلاقی معلم نیز قابل شناسایی است. همچنین مقاومت در برابر تغییر و کمبود سواد دیجیتال معلمان از موانع اصلی تحقق این گذار محسوب می شود. فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی نه جایگزین معلم، بلکه توانمندساز و تسهیل گر نقش اوست؛ به شرط آنکه طراحی آموزشی بر پایه رویکردهای ترکیبی، غیرخطی و یادگیرنده محور صورت گیرد و زیرساخت های اخلاقی، آموزشی و فناورانه آن تامین شود. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی بر توانمندسازی حرفه ای معلمان، تدوین چارچوب های اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی و کاهش شکاف دیجیتال تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

فناوری اطلاعات ، هوش مصنوعی ، معلم تسهیل گر ، روش های خطی تدریس ، یادگیری شخصی سازی شده ، فرصت ها و تهدیدها