بررسی نقش اساسی ایجاد محیطی اخلاق مدار، مشارکت محور و مبتنی بر ارزش ها در مدارس و تربیت دانش آموزانی مسئول، آگاه، متعهد و توانمند برای زندگی اجتماعی

رشد و تربیت انسان، فرایندی پیچیده، چندبعدی و مستمر است که نمی توان آن را صرفا با میزان یادگیری مطالب درسی، کسب نمرات مطلوب یا موفقیت در آزمون های آموزشی ارزیابی کرد. دانش آموز در سال های حضور خود در مدرسه، علاوه بر کسب دانش و مهارت های شناختی، در معرض مجموعه ای از تجربه های اجتماعی، عاطفی، اخلاقی و فرهنگی قرار می گیرد که بخش مهمی از شخصیت و هویت او را شکل می دهند. از این منظر، مدرسه نه تنها نهادی برای انتقال دانش، بلکه محیطی اساسی برای جامعه پذیری، شکل گیری هویت، پرورش اخلاق، یادگیری مسئولیت و آماده سازی دانش آموز برای حضور موثر در جامعه است. بر همین اساس، بررسی نقش فرهنگ اخلاقی مدرسه، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش ارزش ها در رشد همه جانبه دانش آموزان نشان می دهد که تحقق اهداف واقعی تعلیم و تربیت، نیازمند توجه هم زمان به ابعاد مختلف رشد فردی و اجتماعی دانش آموزان است.برآیند مباحث مطرح شده در این مقاله نشان می دهد که رشد همه جانبه دانش آموزان را نمی توان نتیجه عملکرد یک عامل منفرد دانست. رشد شناختی، اخلاقی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری دانش آموز حاصل تعامل مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی است. با این حال، مدرسه به دلیل حضور مستمر و سازمان یافته دانش آموزان در آن و همچنین برخورداری از ساختار، برنامه، قوانین، روابط انسانی و اهداف تربیتی مشخص، یکی از مهم ترین محیط های اثرگذار بر این فرایند محسوب می شود. کیفیت محیط مدرسه می تواند زمینه رشد استعدادها و ظرفیت های دانش آموزان را فراهم سازد یا در صورت وجود ضعف ها و تناقض های تربیتی، مانع تحقق بخشی از این ظرفیت ها شود. بنابراین، توجه به کیفیت فرهنگ و روابط موجود در مدرسه، به اندازه توجه به محتوای آموزشی اهمیت دارد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ اخلاقی ، تربیت شهروندی ، مسئولیت پذیری ، رشد همه جانبه ، دانش آموزان