راهکارهای افزایش انگیزه و مشارکت فعال دانش آموزان ابتدایی در کلاس درس با تاکید بر روش های نوین تدریس

انگیزه و مشارکت فعال دانش آموزان از مولفه های اساسی فرایند یاددهی یادگیری در دوره ابتدایی به شمار می رود. دانش آموز زمانی می تواند از ظرفیت های شناختی و عاطفی خود در مسیر یادگیری استفاده کند که محیط کلاس برای او معنادار، پویا، امن و متناسب با نیازهای رشدی باشد. تجربه آموزشی نشان می دهد که تداوم روش های یکسان و عمدتا انتقال محور، در برخی موقعیت ها موجب کاهش علاقه، مشارکت و تعامل دانش آموزان می شود. در مقابل، روش های نوین تدریس مانند یادگیری مشارکتی، یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری بازی محور، فعالیت های اکتشافی، داستان گویی آموزشی، یادگیری پروژه محور و استفاده هدفمند از فناوری می توانند فرصت بیشتری برای حضور فعال دانش آموز در فرایند یادگیری فراهم کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهکارهای افزایش انگیزه و مشارکت فعال دانش آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر روش های نوین تدریس انجام شده است. همچنین، با توجه به گسترش فناوری های هوشمند، نقش هوش مصنوعی در تسهیل طراحی فعالیت های آموزشی، شخصی سازی تمرین ها، ارائه بازخورد و حمایت از فرایند یاددهی یادگیری مورد بررسی قرار گرفته است. روش پژوهش، مروری تحلیلی است و یافته های مطالعات علمی و اسناد معتبر آموزشی در زمینه انگیزش، مشارکت، یادگیری فعال، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که افزایش مشارکت دانش آموزان بیش از آنکه به یک ابزار یا روش منفرد وابسته باشد، به کیفیت طراحی موقعیت یادگیری، نوع تعامل معلم با دانش آموز، فرصت انتخاب، احساس شایستگی، بازخورد سازنده و ارتباط فعالیت های آموزشی با تجربه های واقعی کودک وابسته است. نظریه خودتعیین گری نیز بر اهمیت حمایت از نیازهای روان شناختی دانش آموز شامل خودمختاری، شایستگی و ارتباط با دیگران در شکل گیری انگیزش باکیفیت تاکید دارد (Ryan & Deci, ۲۰۲۰). یافته ها همچنین نشان می دهد که هوش مصنوعی در صورت استفاده مسئولانه و هدایت شده می تواند نقش پشتیبان داشته باشد، اما جایگزین نقش تربیتی، عاطفی و حرفه ای معلم نخواهد بود. بر اساس نتایج، الگوی مطلوب برای دوره ابتدایی، ایجاد تعادل میان روش های فعال تدریس، تعامل انسانی و استفاده هدفمند از فناوری است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: انگیزه تحصیلی ، مشارکت فعال ، دانش آموزان ابتدایی ، روش های نوین تدریس ، یادگیری فعال ، یادگیری مشارکتی ، هوش مصنوعی ، فناوری آموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده