سازگاری تحصیلی یکی از مهم ترین ابعاد رشد و موفقیت دانش آموزان در نظام تعلیم و تربیت

سازگاری تحصیلی یکی از مهم ترین ابعاد رشد و موفقیت دانش آموزان در نظام تعلیم و تربیت است و نقش تعیین کننده ای در کیفیت حضور آنان در مدرسه، میزان مشارکت در فرایند یاددهی–یادگیری، برقراری روابط مطلوب با معلمان و همسالان، پذیرش قوانین و هنجارهای مدرسه، مدیریت مسئولیت های آموزشی و مواجهه سازنده با چالش ها و ناکامی های تحصیلی دارد. بررسی موضوع «تحلیل تاثیر مهارت های اجتماعی–هیجانی، خودآگاهی، همدلی و مسئولیت پذیری بر سازگاری تحصیلی دانش آموزان» نشان می دهد که سازگاری تحصیلی را نمی توان صرفا پیامد توانایی های شناختی، میزان هوش یا سطح دانش درسی دانش آموزان دانست، بلکه این سازگاری تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، روان شناختی، اجتماعی و هیجانی قرار دارد. در این میان، مهارت های اجتماعی–هیجانی و مولفه های اساسی آن، یعنی خودآگاهی، همدلی و مسئولیت پذیری، از جمله عواملی هستند که می توانند ظرفیت دانش آموزان را برای مواجهه موفق با انتظارات و الزامات محیط آموزشی افزایش داده و زمینه شکل گیری سازگاری مطلوب تر با مدرسه و فرایند یادگیری را فراهم سازند.بر اساس تحلیل مباحث مطرح شده، می توان نتیجه گرفت که مهارت های اجتماعی–هیجانی نقش یک زیرساخت مهم در رشد و موفقیت تحصیلی دانش آموزان را ایفا می کنند. دانش آموزی که از مجموعه مناسبی از این مهارت ها برخوردار است، بهتر می تواند احساسات خود را شناسایی و مدیریت کند، رفتارهای خود را با شرایط محیطی هماهنگ سازد، با دیگران ارتباط موثر برقرار نماید، در موقعیت های تعارض آمیز واکنش های منطقی تری داشته باشد و در برابر ناکامی ها و فشارهای تحصیلی انعطاف پذیری بیشتری از خود نشان دهد. چنین توانایی هایی موجب می شوند دانش آموز به جای واکنش های هیجانی، تکانشی یا اجتنابی، از راهبردهای سازنده برای مواجهه با مسائل استفاده کند. در نتیجه، احتمال مشارکت فعال تر او در فعالیت های آموزشی، حفظ انگیزه برای یادگیری، ایجاد روابط مثبت و تجربه احساس تعلق به مدرسه افزایش می یابد. از این منظر، مهارت های اجتماعی–هیجانی را باید یکی از عوامل تسهیل کننده فرایند سازگاری تحصیلی دانست که از طریق تقویت توانایی های فردی و بین فردی، زمینه را برای حضور موثرتر دانش آموز در محیط آموزشی فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی : مهارت اجتماعی ، مهارت هیجانی ، خودآگاهی ، مسئولیت پذیری ، سازگاری تحصیلی