چگونه توانستم با اجرای برنامه خودشناسی، هدف گذاری تحصیلی دانش آموزان متوسطه دوم دبیرستان استعدادهای درخشان فرزانگان شهرستان ایذه را بهبود بخشم؟

هدف از این اقدام پژوهی، بررسی چگونگی بهبود هدف گذاری تحصیلی دانش آموزان از طریق اجرای یک برنامه منظم و هدفمند خودشناسی بود. این اقدام پژوهی در دبیرستان استعدادهای درخشان فرزانگان شهرستان ایذه انجام شد. این مدرسه شامل دوره های متوسطه اول و متوسطه دوم و دارای حدود ۳۰۰ دانش آموز است. پژوهشگر به عنوان مشاور مدرسه، مسئولیت ارائه خدمات مشاوره ای به دانش آموزان هر دو مقطع را بر عهده دارد. با توجه به اهمیت تصمیم گیری تحصیلی و آینده نگری در دوره متوسطه دوم، ۴۰ دانش آموز دختر این مقطع به عنوان گروه هدف اقدام پژوهی انتخاب شدند.در جریان فعالیت های مشاوره ای، مشاهده شد که برخی از دانش آموزان، علی رغم برخورداری از استعداد و توانایی علمی مناسب و تحصیل در محیطی با امکانات آموزشی مطلوب، در زمینه شناخت دقیق توانایی ها، علایق، نقاط قوت و زمینه های نیازمند بهبود خود و همچنین تعیین اهداف تحصیلی روشن و قابل پیگیری با دشواری هایی مواجه هستند. برخی دانش آموزان اهداف خود را به صورت کلی بیان می کردند و میان اهداف بلندمدت، برنامه مطالعاتی و فعالیت های روزانه آنان ارتباط مشخصی وجود نداشت.برای شناسایی دقیق تر مسئله، از روش هایی مانند مشاهده، گفت وگوهای مشاوره ای، بررسی برنامه های مطالعاتی و کاربرگ خودشناسی و هدف گذاری استفاده شد.نتایج بررسی اولیه نشان داد که نیاز به تقویت مهارت خودشناسی و هدف گذاری تحصیلی در میان گروه هدف وجود دارد.بر اساس این یافته ها، یک برنامه هشت جلسه ای طراحی و اجرا شد. این برنامه از خودشناسی آغاز شد و موضوعاتی مانند شناخت توانایی ها، علایق،ارزش ها،نقاط قوت و زمینه های نیازمند بهبود،ترسیم آینده مطلوب،تعیین اهداف تحصیلی، تبدیل اهداف به برنامه عملی،پیگیری،خودارزیابی واصلاح برنامه را دربر گرفت.در اجرای برنامه از ظرفیت های واقعی مدرسه از جمله کلاس های هوشمند، سایت کامپیوتری، کتابخانه، امکانات آموزشی و همکاری دبیران استفاده شد. تلاش شد دانش آموزان در تمام مراحل برنامه مشارکت فعال داشته باشند و به جای دریافت برنامه آماده، خودشان در فرایند شناخت، تصمیم گیری و تعیین اهداف تحصیلی نقش داشته باشند.بررسی شواهد حاصل از اجرای برنامه نشان داد که دانش آموزان پس از مشارکت در فعالیت های خودشناسی و هدف گذاری، در بیان توانایی ها و علایق خود، تعیین اهداف مشخص، برنامه ریزی برای دستیابی به هدف و ارزیابی عملکرد خود مشارکت بیشتری نشان دادند. همچنین ارتباط میان هدف تحصیلی و اقدامات روزانه برای آنان روشن تر شد.بر اساس یافته های این اقدام پژوهی می توان نتیجه گرفت که اجرای یک برنامه مرحله ای و مشارکت محور که خودشناسی را به عنوان مقدمه هدف گذاری تحصیلی در نظر می گیرد، می تواند راهکاری عملی برای تقویت هدف گذاری، برنامه ریزی و مسئولیت پذیری تحصیلی دانش آموزان متوسطه دوم باشد.واژگان کلیدی: اقدام پژوهی، خودشناسی، هدف گذاری تحصیلی، برنامه ریزی تحصیلی، دانش آموزان متوسطه دوم، مشاوره تحصیلی.