تحلیل نقش هوش مصنوعی، انعطاف پذیری شناختی، خودتنظیمی یادگیری و انگیزش تحصیلی در ارتقای عملکرد آموزشی دانش آموزان

تحولات شتابان فناوری، تغییر الگوهای یادگیری و افزایش پیچیدگی نیازهای آموزشی دانش آموزان موجب شده است که تبیین عملکرد آموزشی دیگر صرفا بر پایه متغیرهایی مانند توانایی شناختی، کیفیت تدریس یا میزان مطالعه امکان پذیر نباشد. در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های نوظهور، انعطاف پذیری شناختی به عنوان یکی از کارکردهای مهم شناختی، خودتنظیمی یادگیری به عنوان سازوکار مدیریت فعال فرایند یادگیری و انگیزش تحصیلی به عنوان نیروی جهت دهنده و تداوم بخش رفتار آموزشی، چهار سازه ای هستند که در تعامل با یکدیگر می توانند بخش مهمی از تفاوت های موجود در عملکرد آموزشی دانش آموزان را توضیح دهند. هدف مقاله حاضر، تحلیل پیوسته و تلفیقی نقش این چهار متغیر در ارتقای عملکرد آموزشی دانش آموزان و بررسی سازوکارهای احتمالی ارتباط میان آن هاست. در کنار این عوامل، انگیزش تحصیلی تعیین می کند که دانش آموز تا چه اندازه برای آغاز، استمرار و تعمیق فعالیت یادگیری تلاش کند و یافته های پژوهشی داخلی از ارتباط معنادار آن با موفقیت و پیشرفت تحصیلی حکایت دارند. برآیند تحلیلی مقاله نشان می دهد که این متغیرها را نباید به صورت عوامل مستقل و جدا از هم تلقی کرد؛ بلکه عملکرد آموزشی حاصل تعامل میان ظرفیت های فناورانه محیط، فرایندهای شناختی، سازوکارهای خودتنظیمی و نیروی انگیزشی دانش آموز است. از این منظر، هوش مصنوعی زمانی بیشترین ارزش آموزشی را خواهد داشت که به جای جایگزین کردن فعالیت شناختی دانش آموز، به تقویت انعطاف پذیری شناختی، خودتنظیمی، بازخوردپذیری و انگیزش او کمک کند. بر همین اساس، گذار از آموزش فناورانه به آموزش هوشمند، نیازمند طراحی نظام های آموزشی انسان محور، متناسب با تفاوت های فردی و مبتنی بر پرورش هم زمان توانایی های شناختی، فراشناختی و انگیزشی است.کلمات کلیدی : هوش مصنوعی، انعطاف پذیری شناختی، خودتنظیمی یادگیری، انگیزش تحصیلی، عملکرد آموزشی