تحلیل رابطه استفاده از هوش مصنوعی آموزشی، هوش هیجانی، تاب آوری تحصیلی، اشتیاق یادگیری و موفقیت دانش آموزان

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش، ساختارهای سنتی یاددهی یادگیری را با تغییرات بنیادین مواجه ساخته است. در این میان، مسئله موفقیت دانش آموزان دیگر صرفا با میزان توانایی شناختی، کیفیت محتوای درسی یا امکانات آموزشی قابل تبیین نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل فناورانه، شناختی، هیجانی و انگیزشی به صورت درهم تنیده در شکل گیری تجربه یادگیری و پیامدهای تحصیلی نقش دارند. هدف مقاله حاضر تحلیل رابطه میان استفاده از هوش مصنوعی آموزشی، هوش هیجانی، تاب آوری تحصیلی، اشتیاق یادگیری و موفقیت دانش آموزان با رویکردی مروری و تحلیلی است. در این چارچوب، هوش مصنوعی آموزشی به عنوان یک ظرفیت فناورانه برای شخصی سازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری، شناسایی نیازهای آموزشی و حمایت از خودتنظیمی مورد توجه قرار گرفته و در کنار آن، هوش هیجانی به مثابه سازوکار تنظیم و هدایت هیجان های مرتبط با یادگیری، تاب آوری تحصیلی به عنوان ظرفیت مقابله سازنده با دشواری ها و شکست های تحصیلی، و اشتیاق یادگیری به عنوان نمود رفتاری، عاطفی و شناختی مشارکت فعال دانش آموز در فرآیند یادگیری بررسی شده است. شواهد پژوهشی داخلی نشان می دهند که فناوری هوش مصنوعی، در صورت استفاده هدفمند، می تواند از طریق شخصی سازی مسیر یادگیری، بازخورد مستمر و فراهم کردن فرصت های متناسب با سطح عملکرد، شرایط مساعدتری برای انگیزش و مشارکت ایجاد کند. در عین حال، اثرگذاری این فناوری مستقل از ویژگی های روان شناختی دانش آموز نیست؛ زیرا توانایی شناخت و تنظیم هیجان، تحمل ناکامی، بازگشت پس از شکست و حفظ درگیری شناختی تعیین می کند که دانش آموز چگونه از ظرفیت های فناوری بهره بگیرد. از این منظر، رابطه میان متغیرهای مورد مطالعه را باید شبکه ای و چندسطحی دانست، نه مجموعه ای از روابط خطی و منفرد. هوش مصنوعی می تواند شرایط محیط یادگیری را بهبود دهد، اما هوش هیجانی و تاب آوری می توانند ظرفیت دانش آموز برای استفاده موثر از این شرایط را افزایش دهند و اشتیاق یادگیری نیز می تواند حلقه واسط میان ظرفیت های فردی، فرصت های فناورانه و موفقیت تحصیلی باشد. بر این اساس، موفقیت پایدار زمانی محتمل تر است که فناوری، مهارت های هیجانی، ظرفیت تاب آوری و مشارکت فعال یادگیرنده در قالب یک نظام آموزشی یکپارچه مورد توجه قرار گیرند.کلمات کلیدی : هوش مصنوعی آموزشی، هوش هیجانی، تاب آوری تحصیلی، اشتیاق یادگیری، موفقیت تحصیلی