بررسی تغییر نگرش از آموزش مبتنی بر انتقال صرف اطلاعات به آموزش مبتنی بر ساخت دانش، پرورش مهارت های شناختی و تربیت یادگیرندگان مستقل و توانمند

ارتقای کیفیت یادگیری در نظام های آموزشی امروز، بیش از هر زمان دیگری مستلزم فاصله گرفتن از الگوهای سنتی و حرکت به سوی رویکردهای یادگیرنده محور، تعاملی و شناخت محور است. در چنین رویکردی، یادگیری عمیق به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های اثربخشی آموزش، زمانی تحقق می یابد که دانش آموز صرفا دریافت کننده اطلاعات نباشد، بلکه بتواند با مشارکت فعال در فرایند یادگیری، مفاهیم را به صورت معنادار درک کند، میان دانسته های پیشین و اطلاعات جدید ارتباط برقرار سازد، درباره آموخته های خود بیندیشد، آن ها را تحلیل و ارزیابی کند و در موقعیت های واقعی زندگی به کار گیرد. بر این اساس، یادگیری عمیق نه یک پیامد اتفاقی، بلکه حاصل تعامل هدفمند مجموعه ای از عوامل آموزشی، شناختی و روان شناختی است که در این پژوهش شامل یادگیری فعال، ارزشیابی تکوینی، بازخورد اثربخش، فراشناخت و تفکر انتقادی مورد بررسی قرار گرفته اند.بررسی مبانی نظری نشان می دهد که یادگیری فعال، یکی از بنیادی ترین مولفه های شکل دهنده یادگیری عمیق است. زمانی که دانش آموز در فعالیت های آموزشی نقش فعالی ایفا می کند، به بحث و تبادل نظر می پردازد، در حل مسئله مشارکت می کند، پرسشگری را می آموزد، پروژه های عملی انجام می دهد و در ساخت دانش سهیم می شود، میزان درگیری شناختی او به طور چشمگیری افزایش می یابد. این درگیری شناختی موجب می شود یادگیری از سطح حفظ و تکرار فراتر رفته و به درک مفهومی، تحلیل، ترکیب و کاربرد دانش منجر شود. در چنین شرایطی، کلاس درس از محیطی معلم محور به محیطی یادگیرنده محور تبدیل می شود که در آن دانش آموزان مسئولیت بیشتری در قبال یادگیری خود احساس می کنند و انگیزه بیشتری برای یادگیری پایدار خواهند داشت.در کنار یادگیری فعال، ارزشیابی تکوینی نیز نقش اساسی در بهبود کیفیت فرایند آموزش و یادگیری ایفا می کند. برخلاف ارزشیابی های سنتی که عمدتا در پایان آموزش انجام می شوند و هدف اصلی آن ها تعیین نمره یا رتبه دانش آموزان است، ارزشیابی تکوینی به عنوان بخشی از فرایند تدریس، اطلاعات ارزشمندی درباره میزان پیشرفت، نقاط قوت و ضعف یادگیرندگان در اختیار معلم و دانش آموز قرار می دهد. این اطلاعات امکان اصلاح مستمر روش های تدریس، انتخاب راهبردهای مناسب تر آموزشی و ارائه حمایت های لازم را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی : یادگیری فعال ، ارزشیابی تکوینی ، بازخورد اثربخش ، یادگیری عمیق ، تفکر انتقادی