مبانی فقهی و اخلاقی تبلیغ دین در قرآن کریم و نهج البلاغه با تاکید بر وظایف طلاب

تبلیغ دین از ارکان بنیادین هدایت فردی و اصلاح اجتماعی در اندیشه اسلامی به شمار می رود که در قرآن کریم و نهج البلاغه با اصولی عمیق و منسجم تبیین شده است. هدف اصلی این پژوهش، استخراج و صورت بندی مبانی فقهی و اخلاقی تبلیغ در این دو منبع وحیانی و روایی، با تمرکز بر مسئولیت ها و زیست طلبگی است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر منابع کتابخانه ای و اجتهادی است. یافته ها نشان می دهد از منظر فقهی، تبلیغ ذیل قواعدی چون وجوب هدایت، امر به معروف و نهی از منکر، قاعده «انذار» و وجوب حفظ نظام اجتماعی اسلام تعریف می شود و بر اساس شرایط زمانی و مخاطبان، میان وجوب عینی و کفایی در نوسان است. از منظر اخلاقی، اصولی چون «بلاغ مبین»، حکمت و موعظه حسنه، مجادله نیکو، صدق گفتار، سعه صدر، همخوانی قول و عمل و مدارا با مخاطب، شالوده اثربخشی پیام دینی را شکل می دهند. در نگاه نهج البلاغه، امیرالمومنین (ع) تبلیغ را صرفا انتقال گزاره های نظری ندانسته، بلکه آن را رسالتی مبتنی بر سلوک عملی، تواضع، زمان آگاهی و پرهیز از دنیاطلبی معرفی می نمایند. بر این اساس، وظایف طلاب علوم دینی در دو ساحت فردی و اجتماعی تجلی می یابد: تعمیق بینش اجتهادی و تهذیب نفس از یک سو، و تسلط بر زبان مخاطب، درک اقتضائات عصر و بهره گیری از شیوه های نوین گفت وگو از سوی دیگر. در نهایت، هم افزایی مبانی فقهی و اخلاقی، الگویی نظام مند برای کنشگری تبلیغی طلاب معاصر به دست می دهد.

کلیدواژه ها:

تبلیغ دین ، قرآن کریم ، نهج البلاغه ، مبانی فقهی و اخلاقی ، وظایف طلاب.