تاب آوری تاسیسات شهری در برابر تغییرات اقلیمی و بحران های طبیعی

تاسیسات شهری از مهم ترین اجزای پشتیبان حیات اجتماعی و اقتصادی شهرها به شمار می آیند و اختلال در عملکرد آن ها می تواند در مدت کوتاهی پیامدهایی فراتر از یک مشکل فنی ایجاد کند. شبکه های آب و فاضلاب، برق، گاز، مخابرات، حمل ونقل، تاسیسات جمع آوری و دفع آب های سطحی و سایر زیرساخت های خدماتی، در برابر مخاطراتی مانند سیلاب، زلزله، خشکسالی، موج های گرما، بارش های شدید، رانش زمین و طوفان آسیب پذیر هستند. تغییرات اقلیمی نیز با تغییر در شدت، فراوانی و الگوی زمانی برخی از این مخاطرات، ضرورت بازنگری در شیوه طراحی، نگهداری و مدیریت زیرساخت های شهری را افزایش داده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان با رویکردی یکپارچه، تاب آوری تاسیسات شهری را در برابر مخاطرات طبیعی و فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی ارتقا داد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعه اسناد، گزارش های علمی و پژوهش های معتبر داخلی و بین المللی انجام شده است. در این مطالعه، تاب آوری تاسیسات شهری در چهار مرحله پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی، پاسخ و بازگشت به شرایط پایدار بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که تاب آوری زیرساختی صرفا به افزایش مقاومت فیزیکی تاسیسات محدود نمی شود، بلکه به عواملی مانند تنوع بخشی به منابع، افزونگی شبکه ها، پایش مستمر، نگهداری پیشگیرانه، دسترسی به داده های مکانی، مدیریت بحران، هماهنگی نهادی، مشارکت شهروندان و استفاده از راهکارهای طبیعت محور وابسته است. نتایج همچنین نشان می دهد که ترکیب اقدامات سازه ای و غیرسازه ای می تواند هزینه های ناشی از اختلال خدمات شهری را کاهش داده و سرعت بازگشت شهر به وضعیت عادی را افزایش دهد. بر این اساس، برنامه ریزی برای تاب آوری تاسیسات باید از سطح پروژه های منفرد فراتر رفته و در قالب یک نظام یکپارچه مدیریت زیرساخت، اقلیم و بحران دنبال شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، تاسیسات شهری ، تغییرات اقلیمی ، بحران های طبیعی ، زیرساخت های حیاتی ، مدیریت بحران ، زیرساخت پایدار ، کاهش خطرپذیری