چگونه می توان سوالی طراحی کرد که تمامی دانش آموزان کلاس را به تفکر وادارد؟

پرسش گری یکی از بنیادی ترین ابزارهای یادگیری در فرایند آموزش است که نقش آن در ایجاد تعامل شناختی، فعال سازی تفکر و ارتقای یادگیری عمیق مورد توافق بسیاری از صاحب نظران حوزه ی تعلیم و تربیت قرار گرفته است. با وجود این، شواهد پژوهشی نشان می دهد که در بسیاری از کلاس های درس، سوالات معلمان به گونه ای طراحی و ارائه می شوند که تنها یک یا چند دانش آموز خاص را درگیر می کنند و سایر فراگیران به مشارکت فعالانه ترغیب نمی شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های سوالاتی که تمامی دانش آموزان کلاس را به تفکر فرومی برند، انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی بوده و جامعه ی آماری آن را معلمان دوره ی متوسطه ی دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل می دهند. نمونه ی پژوهش شامل ۲۲۰ معلم است که به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ی محقق ساخته ای بود که بر اساس مبانی نظری و پیشینه ی تجربی تدوین و روایی آن توسط صاحب نظران و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۲) تایید شد. یافته ها نشان داد که مولفه هایی مانند «زمان انتظار کافی»، «استفاده از سطوح بالای طبقه بندی بلوم»، «تنوع در مخاطب سوال»، «ارتباط سوال با تجربه ی زیسته ی دانش آموزان» و «ارائه ی بازخورد سازنده» از مهم ترین ویژگی های سوالات فراگیر هستند. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که میانگین نمره ی کلی مولفه ها به طور معناداری بالاتر از مقدار میانگین فرضی (۳) است (p < ۰/۰۰۱). این یافته ها می تواند راهنمای عملی ارزشمندی برای معلمان، طراحان برنامه ی درسی و دست اندرکاران توسعه ی حرفه ای معلمان باشد.واژگان کلیدی: پرسش گری، پرسش فراگیر، مشارکت کلاسی، تفکر انتقادی، یادگیری فعال، طبقه بندی بلوم، زمان انتظار