بررسی علل و چالش های افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان در مناطق کم برخوردار

افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان از مهم ترین چالش های نظام آموزش وپرورش، به ویژه در مناطق کم برخوردار و محروم، به شمار می رود و می تواند پیامدهای آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گسترده ای برای دانش آموز، خانواده و جامعه به همراه داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی علل و چالش های افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان در مناطق کم برخوردار و شناسایی مهم ترین عوامل موثر بر کاهش مشارکت و موفقیت تحصیلی آنان است. بررسی مطالعات و شواهد پژوهشی نشان می دهد که این پدیده معمولا حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه از تعامل مجموعه ای از عوامل اقتصادی، خانوادگی، فردی، آموزشی و اجتماعی شکل می گیرد. فقر اقتصادی خانواده، ناتوانی در تامین هزینه های آموزشی، اشتغال دانش آموزان، پایین بودن سطح تحصیلات والدین، ضعف حمایت خانوادگی، فاصله محل زندگی تا مدرسه، کمبود امکانات آموزشی و فناوری، کمبود معلمان متخصص، تراکم کلاس ها، کیفیت نامناسب محیط آموزشی، کاهش انگیزه تحصیلی، غیبت های مکرر و ضعف ارتباط میان خانواده و مدرسه از جمله عوامل موثر بر این مسئله هستند. پژوهش های فراتحلیلی نیز نشان داده اند که وضعیت اقتصادی پایین خانواده، حمایت ناکافی والدین، مشارکت کم خانواده در امور مدرسه، نگرش منفی نسبت به مدرسه و برخی ویژگی های محیط آموزشی با افزایش خطر غیبت و ترک تحصیل ارتباط دارند. همچنین فقر و محرومیت محله ای می تواند از طریق کاهش دسترسی به منابع آموزشی و ایجاد محیط یادگیری نامناسب، عملکرد تحصیلی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد. بر این اساس، مقابله با افت تحصیلی و ترک تحصیل در مناطق کم برخوردار نیازمند رویکردی چندبعدی است که علاوه بر اصلاح فرآیندهای آموزشی، حمایت اقتصادی و اجتماعی از خانواده ها، تقویت مدارس، افزایش کیفیت تدریس، توسعه امکانات آموزشی و فناوری، شناسایی زودهنگام دانش آموزان در معرض خطر و گسترش همکاری میان مدرسه، خانواده و نهادهای اجتماعی را مورد توجه قرار دهد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که توجه همزمان به عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه ای و محیطی می تواند زمینه را برای افزایش عدالت آموزشی، کاهش شکاف تحصیلی و جلوگیری از ترک تحصیل دانش آموزان در مناطق کم برخوردار باشد

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، ترک تحصیل ، دانش آموزان ، مناطق کم برخوردار ، محرومیت آموزشی ، فقر اقتصادی ، عدالت آموزشی ، خانواده ، مدرسه ، انگیزه تحصیلی