حکمرانی هوش مصنوعی در سازمان های ایرانی تحلیل چالشهای مدیریتی و طراحی مدل کاربردی استقرار

گسترش سریع هوش مصنوعی سازمان ها را با تحولی فراتر از توسعه فناوری مواجه کرده و ضرورت بازنگری در شیوه های مدیریت، تصمیم گیری و نظارت سازمانی را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در سال های اخیر بسیاری از سازمان های ایرانی نیز به صورت گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی در فعالیت های مدیریتی و عملیاتی استفاده کرده اند؛ با این حال در اغلب موارد این فناوری بدون وجود سیاست های سازمانی، نظام پاسخگویی، چارچوب های نظارتی، سازوکارهای مدیریت داده و الزامات حکمرانی استقرار یافته است. در نتیجه به جای تحقق کامل مزایای مورد انتظار چالش هایی نظیر تصمیم گیری شخص محور، استفاده سلیقه ای از ابزارهای هوش مصنوعی، ضعف کیفیت داده، ابهام در مسئولیت پذیری، مخاطرات امنیت اطلاعات، نبود شفافیت در تصمیم های الگوریتمی و فقدان نظام ارزیابی عملکرد هوش مصنوعی در بسیاری از سازمان ها مشاهده می شود. از این رو، مسئله اصلی سازم ه ای ایرانی کمبود فناوری هوش مصنوعی نیست بلکه فقدان حکمرانی اثر بخش برای مدیریت این فناوری است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه مرور نظام مند ادبیات علمی، بررسی چارچوب های بین المللی حکمرانی هوش مصنوعی و تحلیل شرایط مدیریتی سازمان های ایرانی به تبیین ابعاد حکمرانی هوش مصنوعی و شناسایی چالش های استقرار آن می پردازد. در ادامه با بهره گیری از یافته های پژوهش، مدل ایرانی حکمرانی هوش مصنوعی به عنوان یک چارچوب کاربردی برای استقرار هوش مصنوعی در سازمان های ایرانی ارائه می شود. این مدل با تاکید بر واقعیت های مدیریتی کشور مولفه هایی همچون حکمرانی، داده، ساختار مسئولیت و پاسخگویی، سیاست گذاری سازمانی، مدیریت ریسک، ممیزی الگوریتم ها، توسعه شایستگی های مدیریتی، نظارت مستمر و مدیریت تغییر را در قالب یک نظام یکپارچه معرفی می کند. نوآوری این پژوهش در آن است که برخلاف بسیاری از مطالعات که بر قابلیت های فناورانه هوش مصنوعی تمرکز دارند، مسئله را از منظر حکمرانی سازمانی تحلیل کرده و با شناسایی چالش های واقعی مدیریت در سازمان های ایرانی مدلی کاربردی برای استقرار، مسئولانه، کنترل پذیر و اثر بخش هوش مصنوعی ارائه می دهد. انتظار می رود یافته های این پژوهش بتواند مبنایی برای تدوین سیاست های سازمانی، طراحی نظام های حکمرانی هوش مصنوعی و ارتقای کیفیت تصمیم گیری مدیریتی در سازمان های ایرانی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوش مصنوعی ، حکمرانی سازمانی ، مدیریت هوش مصنوعی ، استقرار هوش مصنوعی ، مدیریت داده ، تصمیم گیری مدیریتی