از انسان مفسر تا الگوریتم: متفکر هوش مصنوعی و دگردیسی علوم انسانی معاصر

تحولات شتابان هوش مصنوعی در دهه های اخیر بنیان های نظری و روش شناختی علوم انسانی را با چالشی بی سابقه مواجه کرده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی بین رشته ای به بررسی چگونگی گذار علوم انسانی از الگوی سنتی انسان «مفسر» به سوی الگوی نوین «الگوریتم متفکر» می پردازد. در این چارچوب نقش هوش مصنوعی نه تنها به عنوان ابزاری محاسباتی بلکه به مثابه کنشگری فعال در فرایند تولید، تحلیل و تفسیر معنا مورد واکاوی قرار می گیرد. مقاله با مرور کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه هایی چون تحلیل متون، مطالعات تاریخی، زبان شناسی، جامعه شناسی و فلسفه نشان می دهد که چگونه الگوریتم ها در حال بازتعریف مفاهیمی نظیر فهم، تفسیر، سوژه معرفتی و اقتدار علمی هستند. همچنین چالش ها و پیامدهای معرفتی، اخلاقی و روش شناختی این دگردیسی به ویژه در نسبت میان انسان، داده و معنا مورد بحث قرار می گیرد. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازاندیشی انتقادی در مرزهای علوم انسانی و طراحی چارچوبی نوین برای همزیستی انسان و هوش مصنوعی در تولید دانش تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، علوم انسانی دیجیتال ، چرخش الگوریتمی ، تولید معنا ، روش شناسی بین رشته ای