تاثیر مهاجرت های دریایی بر ریتم شناسی موسیقی حاشیه خلیج فارس

موسیقی حاشیه خلیج فارس، به عنوان یکی از گونه های اصیل موسیقی نواحی جنوب ایران، ریشه در زیست بوم کرانه های این پهنه ی آبی دارد و تحت تاثیر جابه جایی های انسانی در گستره ی اقیانوس هند شکل گرفته است. این پژوهش به بررسی تاثیر مهاجرت های دریایی بر ساختار ریتمیک موسیقی حاشیه خلیج فارس می پردازد. با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و تکیه بر منابع مکتوب و پژوهش های میدانی، داده های مرتبط با گونه های ریتمیک، فرم های اجرایی و سازهای کوبه ای این موسیقی گردآوری و تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که مهاجرت های دریایی از سواحل شرقی آفریقا، شبه جزیره عربستان و جنوب آسیا، علاوه بر انتقال سازهایی همچون دمام، لیوا و داربوکا، الگوهای ریتمیک مشخصی را به موسیقی حاشیه خلیج فارس وارد کرده اند. ریتم شش ضربی (۶/۸) به عنوان شاخص ترین عنصر ریتمیک این موسیقی، پیوندی مستقیم با شبکه موسیقایی اقیانوس هند دارد. این پژوهش همچنین نشان می دهد که فرم هایی همچون «نیمه خوانی» و «لیوا» که با کار دریایی و آیین های جمعی پیوند خورده اند، حاصل تبادلات فرهنگی برآمده از مهاجرت های دریایی هستند. پژوهش های تاریخی نشان می دهد که گستره ی خلیج فارس دست کم از هزاره سوم پیش از میلاد تا به امروز، صحنه تبادلات فرهنگی گسترده ای بوده است. این تبادلات از طریق مهاجرت های تجار، کارگران قراردادی، ملوانان و بردگان در سراسر این پهنه ی آبی صورت گرفته است. آنچه موسیقی حاشیه خلیج فارس را در این میان متمایز می سازد، نمود عینی این تبادلات در ساختار ریتمیک و بافت پلی ریتمیک آن است که آن را به یکی از جلوه های بارز شبکه فرهنگی اقیانوس هند تبدیل کرده است.

کلیدواژه ها:

موسیقی حاشیه خلیج فارس ، ریتم شناسی ، مهاجرت های دریایی ، اقیانوس هند ، سازهای کوبه ای