بررسی و تحلیل جایگاه طبقه نوازندگان در نگارگری صفوی از منظر پوشاک (نمونه موردی نگاره مجلس بزم و باز آمدن شاپور در پنج گنج نظامی، خسرو و شیرین)

خمسه نظامی، به ویژه نسخه های مصور دوره صفوی، از مهم ترین منابع برای مطالعه و پژوهش های هنری بوده است، با این حال، در مطالعات صورت گرفته، نگاه ها عمدتا معطوف به شخصیت های اصلی بوده و به تیپ های میانی و فرعی، مانند نوازندگان، کمتر توجه شده است. اگر مساله را جزئی تر بنگریم تفاوت های موجود در لباس هر یک از شخصیت ها با توجه به مقام و موقعیت را می توان شناخت. این پژوهش با طرح این پرسش که «طبقه نوازندگان در نگاره های خمسه نظامی از منظر پوشاک چگونه بازنمایی شده است و این بازنمایی چه جایگاهی را برای این طبقه در ساختار اجتماعی و روایی تصویر نشان می دهد؟» به دنبال واکاوی لایه های پنهان معنایی در تصاویر است. فرضیه اصلی مقاله بر این استوار است که نگارگران صفوی، با استفاده از کدهای بصری خاص در جزئیات پوشاک (مانند تفاوت در فرم کلاه، نحوه بستن شال و تزیینات لباس)، «سلسله مراتب اجتماعی» و «ماهیت عملکردی» شخصیت های نوازنده را به طور سیستماتیک بازنمایی کرده اند. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل جزئیات پوشاک شخصیت های نوازنده در نگاره های خمسه نظامی، با تمرکز بر شباهت ها و تفاوت های کلیدی و نیز جلوه های بصری متمایزکننده ی آن هاست. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه ی موردی نگاره ها و تطبیق جزئیات پوشاک آن هاست.

کلیدواژه ها:

صفوی ، نگارگری ، خمسه نظامی گنجوی ، خسرو و شیرین ، پوشاک ، منزلت ، نوازندگان