واکاوی پوشاک جنگ آوران در نگاره نبرد رستم و اشکبوس شاهنامه منثور ۶۲۹۵_۱۰ کتابخانه ملی

نگاره نبرد رستم و اشکبوس در نسخه مصور شاهنامه منثور به شماره ۶۲۹۵_۱۰ کتابخانه ملی ایران، از جمله آثاری است که امکان بررسی پوشاک و تجهیزات رزمی در پیوند با روایت های حماسی را فراهم می کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان انطباق پوشاک ترسیم شده در این نگاره با پوشش های رایج عصر نگارگر و چگونگی بهره گیری هنرمند از این عناصر در بازنمایی یک روایت اساطیری است. بر این اساس، پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که پوشاک و تجهیزات رزمی تصویرشده در این نگاره تا چه اندازه با پوشش های متداول دوره انتقالی صفویه به افشاریه همخوانی دارند. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعه ویژگی های ظاهری پوشاک، رنگ، ساختار و اجزای تشکیل دهنده آنها انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که نگارگر در ترسیم رستم بیش از آنکه به پوشش های نظامی متداول زمان خود توجه داشته باشد، بر عناصر شناخته شده روایت های حماسی، از جمله ببر بیان و کلاه کله پلنگی، تکیه کرده است. در مقابل، پوشاک اشکبوس با بهره گیری از عناصری چون قبای رزمی، زره حلقوی، چهارآینه و کلاه خود، شباهت بیشتری به تجهیزات نظامی رایج سده دوازدهم هجری دارد. همچنین نحوه نمایش اشکبوس به صورت پیاده، در کنار پوشش سنگین رزمی او، بر وضعیت حرکتی و کیفیت بصری پیکره تاثیر گذاشته است. مجموعه این شواهد بیانگر آن است که نگارگر در بازنمایی این روایت حماسی، ضمن حفظ برخی عناصر اساطیری، از ویژگی های پوشاک و تجهیزات نظامی عصر خود نیز بهره گرفته است. این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی تحلیلی است و اطلاعات آن به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده است.

کلیدواژه ها:

دوره انتقال ، نگارگری ایران ، شاهنامه منثور ، نبرد رستم و اشکبوس ، پوشاک رزم