تحلیل زیبایی شناختی تضادهای اخلاقی در حماسه های عاشقانه از منظر کانت (مطالعه موردی خسرو و شیرین، هلن و پاریس)

حماسه های عاشقانه در ادبیات جهان غالبا عرصه ای برای بازنمایی کشمکش میان عشق، وظیفه و اخلاق هستند. این تضادها علاوه بر جنبه های روایی از منظر فلسفه اخلاق نیز قابل تحلیل اند. یکی از مهمترین چارچوب های نظری برای بررسی چنین تعارض هایی فلسفه اخلاق ایمانوئل کانت است که بر اصالت عقل عملی و اصل وظیفه تاکید دارد. پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی با رویکرد تطبیقی مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای با تکیه بر نظریه اخلاق و زیبایی شناسی کانت به بررسی تضادهای اخلاقی در دو نمونه برجسته از حماسه های عاشقانه ادبیات جهان، داستان خسرو و شیرین در ادبیات فارسی و روایت پاریس و هلن در حماسه ایلیاد می پردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه می توان تعارض میان الزامات اخلاقی و جذابیت های زیبایی شناختی عشق را در این دو روایت تبیین کرد. یافته ها نشان می دهد که در هر دو روایت عشق به عنوان نیرویی زیباشناختی و عاطفی در برابر الزامات اخلاقی و اجتماعی قرار می گیرد؛ با این حال نحوه مواجهه شخصیت ها با این تعارض متفاوت است. در منظومه خسرو و شیرین شخصیت ها در نهایت به نوعی تعادل میان عشق و اخلاق نزدیک می شوند، در حالی که در روایت پاریس و هلن غلبه میل شخصی بر وظیفه اخلاقی به بروز پیامدهای تراژیک منجر می شود. این تفاوت نشان دهنده تفاوت های فرهنگی و اخلاقی میان دو سنت ادبی است که از منظر ادبیات تطبیقی قابل تبیین است.

کلیدواژه ها:

زیبایی شناختی ، تضاد اخلاقی ، اخلاق کانتی ، حماسه های عاشقانه ، خسرو و شیرین ، پاریس و هلن