تجلیل ساختاری موسیقی بومی گیلان؛ با ارائه الگویی گرافیکی برای مطالعه روابط مدال در قطعات منتخب

موسیقی بومی گیلان به عنوان بخشی از میراث موسیقایی شمال، ایران از تنوع ساختاری مدال و کارکردی گسترده ای برخوردار است. این پژوهش با رویکردی توصیفی - تحلیلی به بررسی گونه شناسی موسیقی بومی گیلان و تحلیل ساختاری چند قطعه منتخب از مناطق مختلف این استان می پردازد. در این مطالعه ضمن معرفی مختصر بستر فرهنگی و آیینی موسیقی گیلان، چند قطعه از کارگان آوازی و سازی مناطق کوهستانی و جلگه ای انتخاب و از منظر ساختار، مدال، ریتم، متر، تمپو و فرم مورد تحلیل قرار گرفته اند. همچنین الگویی گرافیکی برای نمایش روابط مدال و نقش نغمات محوری در ساختار ملودی ارائه شده است که با استفاده از رنگ، فضای ملودیک و تراکم حرکتی امکان مطالعه تطبیقی قطعات را فراهم می کند. نتایج پژوهش نشان می دهد که تفاوت های زیستی و فرهنگی میان مناطق کوهستانی و جلگه ای گیلان در ساختار ملودیک، تمپوی درونی و رفتار ریتمیک قطعات بازتاب یافته است. قطعات مناطق کوهستانی عموما دارای تحرک ملودیک بیشتر، تمپوی درونی بالاتر و فشردگی زمانی بیشتری هستند در حالی که در قطعات مناطق جلگه ای کشش های طولانی تر، سکون نسبی و تمپوی پایین تر مشاهده می شود.

کلیدواژه ها:

موسیقی گیلان ، اتنوموزیکولوژی ، تحلیل مدال موسیقی نواحی ، ایران ، تحلیل فرمال ، موسیقی آیینی