بررسی سیر تحولی چهره معشوق از سبک خراسانی به سبک عراقی

این پژوهش با هدف بررسی سیر تحول تصویر معشوق از سبک خراسانی به سبک عراقی در شعر فارسی انجام شده است. مقاله نشان می دهد که تصویر معشوق در سبک خراسانی محوریت شعر فرخی سیستانی کاملا عینی، زمینی و مبتنی بر واقعیت های اجتماعی است؛ جایی که معشوق اغلب مذکر محسوس و واجد جزئیات فیزیکی ملموس است. در مقابل، در سبک عراقی با تمرکز بر شعر حافظ این تصویر به سوی ابهام، نمادینگی و چندلایگی پیش می رود و معشوق به مفهومی انتزاعی عرفانی و قابل تفسیر تبدیل می شود. این تحلیل با انگیزه فهم علل و زمینه های دگرگونی زیبایی شناختی و جامعه شناختی در بازنمایی عشق و معشوق صورت گرفت. عوامل تاریخی، انتقال قدرت، حمله مغول، گسترش عرفان و تغییر تابوهای جنسیتی به عنوان بستر این گذار عمیق مورد توجه قرار گرفته اند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است با گزینش نمونه های شاخص از دو سبک، ابیات از منظر تصویرسازی، زبان، مضمون و جایگاه معشوق مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفته اند. یافته ها حاکی از آن است که این تحول بازتابی از گذار جهان بینی شاعر ایرانی از واقع گرایی عینی به معنویت گرایی تاویلی است.

کلیدواژه ها:

تحول ، سبکی ، معشوق ، سبک خراسانی ، سبک عراقی ، زن در ادبیات ، فرخی سیستانی ، حافظ