رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه والدین با سطح تاب آوری در بین نوجوانان (مورد مطالعه: دانش آموزان دوره متوسطه شهر یزد)

تاب آوری به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محافظتی در برابر فشارها و چالش های زندگی، نقش مهمی در سلامت روان و سازگاری نوجوانان ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه والدین و سطح تاب آوری در بین نوجوانان بود. روش پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و مقطعی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه اول و دوم شهر یزد در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ به تعداد ۳۲۸۵۰ نفر بود که ۳۷۹ نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و بر اساس جدول مورگان و کرجسی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) و پرسشنامه طرحواره های ناسازگار اولیه یانگ (۱۹۹۸) بود. داده های حاصل با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ و با بهره گیری از شاخص های آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین حوزه های مختلف طرحواره های ناسازگار اولیه والدین و تاب آوری نوجوانان رابطه منفی و معنادار آماری وجود دارد (۰.۰۵>P). بیشترین رابطه منفی مربوط به حوزه بریدگی و طرد (۰.۴۶-= r) و نمره کل طرحواره های ناسازگار اولیه (۰.۴۹-=r) بود. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که طرحواره های ناسازگار اولیه والدین قادرند به طور معناداری تاب آوری نوجوانان را پیش بینی کنند و حدود ۲۴ درصد از واریانس این متغیر را تبیین نمایند. یافته ها بیانگر آن است که الگوهای شناختی و هیجانی ناسازگار در والدین می تواند با کاهش توانایی نوجوانان در مواجهه با فشارها و چالش های زندگی همراه باشد. بنابراین توجه به اصلاح طرحواره های ناسازگار والدین و تقویت تعاملات خانوادگی می تواند نقش مهمی در ارتقای تاب آوری نوجوانان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، طرحواره های ناسازگار اولیه ، والدین ، نوجوانان