بررسی تاثیر پروتکل ذهن آگاهی بر اضطراب و کیفیت خواب در بزرگسالان (مورد مطالعه: شهر یزد)

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر پروتکل درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب و کیفیت خواب در بزرگسالان شهر یزد انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه بزرگسالان ۲۰ تا ۵۵ سال شهر یزد در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ نفر از داوطلبان واجد شرایط بود که به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان مبتنی بر ذهن آگاهی (بر اساس پروتکل استاندارد MBSR/MBCT با تمرکز بر اضطراب و خواب) شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه حالت–رگه اضطراب اسپیلبرگر (STAI-X) و شاخص شدت بی خوابی (ISI) بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس تک متغیری (ANCOVA) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس پس از کنترل اثر پیش آزمون نشان داد که مداخله ذهن آگاهی موجب کاهش معنادار اضطراب در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (p=۰.۰۰۱، F=۳۹.۵۱۷). اندازه اثر (Eta²=۰.۳۸۶) نشان داد که حدود ۳۸ درصد از واریانس اضطراب ناشی از مداخله بوده است. همچنین، اثر مداخله بر بهبود کیفیت خواب معنادار بود (p=۰.۰۰۱، F=۲۹.۹۱۸) و اندازه اثر (Eta²=۰.۲۹۱) حاکی از تبیین حدود ۲۹ درصد از واریانس کیفیت خواب توسط مداخله ذهن آگاهی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که پروتکل درمان مبتنی بر ذهن آگاهی می تواند به عنوان رویکردی موثر در کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب بزرگسالان مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به هزینه کم، قابلیت اجرای گروهی و اثربخشی قابل توجه، به کارگیری این مداخله در مراکز مشاوره و سلامت روان شهری پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

اضطراب ، کیفیت خواب ، بزرگسالان ، پروتکل ذهن آگاهی