پیش ران ها و بازدارنده های پذیرش هوش مصنوعی: واکاوی نقش آمادگی فناورانه، اعتماد و ریسک ادراک شده

پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر پذیرش هوش مصنوعی و واکاوی نقش ساختاری آمادگی فناورانه، اعتماد به فناوری و ریسک ادراک شده در میان کاربران به انجام رسیده است. این مطالعه از منظر هدف، کاربردی و از حیث گردآوری داده ها، توصیفی-پیمایشی می باشد. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه های استاندارد از نمونه ای مشتمل بر ۳۲۷ نفر از کاربران گردآوری گردید. روایی و پایایی ابزارهای سنجش با بهره گیری از شاخص های آلفای کرونباخ، پایایی مرکب و معیار فورنل-لارکر مورد تایید قرار گرفت. تجزیه وتحلیل داده ها نیز در بستر مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) صورت پذیرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که آمادگی فناورانه به عنوان یک کاتالیزور قدرتمند، تاثیر مثبت و معناداری بر اعتماد کاربران داشته و نقشی بسزا در کاهش ریسک ادراک شده ایفا می نماید. افزون بر این، مشخص گردید که اعتماد به فناوری با ایفای نقش میانجی، قصد استفاده از هوش مصنوعی را به میزان قابل توجهی ارتقا می بخشد. بررسی متغیرهای کنترلی نیز حاکی از آن است که برخورداری از سابقه استفاده، محرک مثبتی برای پذیرش این فناوری است؛ با این وجود، سطح تحصیلات تاثیری منفی بر قصد استفاده دارد که نشان دهنده رویکرد محتاطانه تر و ارزیابی های دقیق تر قشر تحصیل کرده نسبت به پیامدهای هوش مصنوعی می باشد. در نتیجه گیری، این پژوهش بر ضرورت عبور از پذیرش سطحی و حرکت به سوی پذیرش آگاهانه تاکید می ورزد. بر این اساس، توسعه برنامه های ارتقای سواد هوش مصنوعی، تمرکز بر طراحی هوش مصنوعی توضیح پذیر و تشکیل کمیته های اخلاق تخصصی، به عنوان راهکارهایی بنیادین جهت جلب اعتماد پایدار نخبگان و تسهیل پذیرش موفقیت آمیز هوش مصنوعی در سطح جامعه پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

پذیرش نوآوری ، تعامل انسان و ماشین ، هوش مصنوعی توضیح پذیر ، رفتار کاربر ، مدل سازی معادلات ساختاری