هوش مصنوعی مولد و بازتعریف حرفه حسابداری: مرور کاربردها، چالش های حرفه ای و افق های آینده

ظهور هوش مصنوعی مولد و مدل های زبانی بزرگ از سال ۲۰۲۲، حرفه حسابداری را با تحولی عمیق تر و متفاوت از نسل های پیشین فناوری اطلاعات مواجه کرده است. برخلاف فناوری های قبلی که عمدتا بر خودکارسازی وظایف تکراری و ساختاریافته متمرکز بودند، هوش مصنوعی مولد قابلیت تولید محتوا، استدلال زبانی و پشتیبانی از قضاوت حرفه ای را وارد حوزه هایی کرده که پیش تر منحصرا انسانی تلقی می شدند. این مقاله با رویکرد مرور نظام مند و ترویجی، ادبیات علمی داخلی و بین المللی منتشرشده در بازه زمانی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ شمسی (۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ میلادی) را بررسی می کند. تمرکز اصلی پژوهش بر سه محور کلیدی است: نخست، کاربردهای عملی هوش مصنوعی مولد در گزارشگری مالی، حسابرسی و حسابداری مدیریت؛ دوم، چالش های مرتبط با قضاوت حرفه ای، مسئولیت پذیری و تردید حرفه ای؛ و سوم، پیامدهای این فناوری برای هویت حرفه ای حسابداران. یافته های مرور نشان می دهد که هوش مصنوعی مولد قابلیت های چشمگیری در افزایش کارایی عملیاتی، دقت پردازش داده ها، کشف الگوهای پیچیده و عمق تحلیل ایجاد کرده است. مطالعات بین المللی و داخلی موید بهبود کیفیت گزارشگری، تسریع فرآیندهای حسابرسی و پشتیبانی از تصمیم گیری مدیریتی هستند. با این حال، هم زمان مفاهیمی بنیادین مانند قضاوت مستقل، مسئولیت پذیری حرفه ای و هویت حسابدار با چالش های جدی روبه رو شده اند. پدیده سوگیری اتوماسیون، ابهام در تعیین مسئولیت نهایی خروجی های تولیدشده توسط ماشین، خطر وابستگی بیش از حد و شکاف مهارتی از جمله مهم ترین نگرانی های مطرح شده در ادبیات هستند. استدلال اصلی مقاله آن است که موفقیت در عصر هوش مصنوعی مولد نه در جایگزینی انسان با ماشین، بلکه در بازتعریف نقش حسابدار به عنوان ناظر، مفسر و تصمیم گیرنده در تعامل هوشمند با سیستم های مولد نهفته است. حفظ تردید حرفه ای، طراحی سازوکارهای حکمرانی مناسب برای تعامل انسان و ماشین، و بازنگری جدی در نظام آموزش حسابداری سه رکن اساسی این بازتعریف محسوب می شوند. در پایان، پیشنهادهایی کاربردی برای پژوهش های آینده، نهادهای حرفه ای و بازنگری برنامه های درسی حسابداری ارائه می شود تا حرفه بتواند ضمن بهره برداری از مزایای این فناوری، اعتماد عمومی و کیفیت اطلاعات مالی را حفظ نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، حرفه حسابداری ، قضاوت حرفه ای ، هویت حرفه ای ، تردید حرفه ای ، حسابرسی ، حسابداری مدیریت